{"id":1445,"date":"2025-12-01T12:32:48","date_gmt":"2025-12-01T11:32:48","guid":{"rendered":"https:\/\/usk.empressia.dev\/?page_id=1445"},"modified":"2026-04-20T14:11:32","modified_gmt":"2026-04-20T12:11:32","slug":"siec-kardiologiczna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/","title":{"rendered":"Sie\u0107 kardiologiczna"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading h3\">Czym jest Krajowa Sie\u0107 Kardiologiczna?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Krajowa Sie\u0107 Kardiologiczna (KSK)<\/strong> jest skoordynowanym, kompleksowym modelem opieki nad pacjentami z chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Dzi\u0119ki niej pacjenci maj\u0105 zapewnion\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 opieki kardiologicznej, obejmuj\u0105cej proces diagnostyki kardiologicznej lub leczenia kardiologicznego, a tak\u017ce w przypadku wyst\u0105pienia takiej potrzeby rehabilitacji kardiologicznej, obserwacji po leczeniu lub opieki d\u0142ugoterminowej oraz dalsze leczenie w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Pacjenci z chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia zyskuj\u0105 szybszy dost\u0119p do diagnozy, lepiej zorganizowanego leczenia oraz opiek\u0119 opart\u0105 na jednolitych standardach w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading h3\">Miejsce Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Poznaniu w Krajowej Sieci Kardiologicznej<\/h2>\n\n\n\n<p>Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu (USK) zosta\u0142 zakwalifikowany do Krajowej Sieci Kardiologicznej (KSK) jako:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>O\u015brodek kardiologiczny I poziomu \u2013&nbsp; realizuj\u0105cy \u015bwiadczenia w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w lokalizacji D\u0142uga \u00bd.<\/li>\n\n\n\n<li>O\u015brodek kardiologiczny III poziomu \u2013 realizuj\u0105cy \u015bwiadczenia w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w lokalizacji Przybyszewskiego 49 oraz \u015bwiadczenia w zakresie leczenia szpitalnego w lokalizacji D\u0142uga \u00bd i Przybyszewskiego 49.<\/li>\n\n\n\n<li>Centrum Doskona\u0142o\u015bci Kardiologicznej Wad Wrodzonych Serca u Doros\u0142ych.<\/li>\n\n\n\n<li>Centrum Doskona\u0142o\u015bci Kardiologicznej Chor\u00f3b Naczy\u0144 P\u0142ucnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu zapewnia koordynacj\u0119 i ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 opieki kardiologicznej, w&nbsp;szczeg\u00f3lno\u015bci w zakresie kompleksowej diagnostyki kardiologicznej, leczenia kardiologicznego oraz kardiochirurgicznego. Tym samym zapewniamy mulitidyscyplinarne leczenie kardiologiczne, w tym r\u00f3wnie\u017c na oddziale chor\u00f3b wewn\u0119trznych, chirurgii naczyniowej lub neurologii. Zapewniamy tak\u017ce koordynowany dost\u0119p do \u015bwiadcze\u0144 realizowanych w pracowniach hemodynamiki, radiologii zabiegowej, elektrofizjologii.&nbsp; W przypadku wyst\u0105pienia takiej potrzeby zapewniamy tak\u017ce dost\u0119p do rehabilitacji kardiologicznej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading h3\">Kim jest koordynator opieki kardiologicznej?<\/h2>\n\n\n\n<p>Koordynator opieki kardiologicznej jest wsparciem dla pacjenta w trakcie diagnostyki i leczenia kardiologicznego b\u0119d\u0105c przewodnikiem pacjenta po systemie, \u0142\u0105cznikiem mi\u0119dzy lekarzem a pacjentem, wspieraj\u0105c go na ka\u017cdym etapie choroby. Koordynator pe\u0142ni funkcj\u0119 informacyjn\u0105 i edukacyjn\u0105, dba o sprawne funkcjonowanie \u015bcie\u017cki diagnostyczno-leczniczej, zapewniaj\u0105c ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 opieki.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uprzejmie informujemy, i\u017c koordynatorami leczenia kardiologicznego w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Poznaniu s\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\t<section class=\"contact-locations space-y-24 is-style-no-margin\" >\n        \n\t\t<div class=\"space-y-40\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24\">\n                    \t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"grid border border-neutral-100 p-16 rounded-8 gap-24 md:p-32 xxl:gap-48 xxl:grid-cols-2\">\n                                <div>\n                                    <p class=\"tab text-primary-100\">\n                                        Magdalena Spycha\u0142a\n                                    <\/p>\n\n                                                                            <p class=\"paragraph--l text-primary-50 mt-8\">Przybyszewskiego 49<\/p>\n                                                                    <\/div>\n\n                                <div class=\"space-y-16\">\n                                                                            \t<p class=\"flex gap-20 paragraph--l \">\n\t\t<span class=\"text-secondary-50 [&#038;_svg]:size-24 translate-y-4 shrink-0\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\">\n\t<path fill-rule=\"evenodd\" clip-rule=\"evenodd\" d=\"M23.3993 19.707C23.3999 21.8186 21.6314 23.5069 19.5228 23.3943C15.2261 23.1648 10.537 21.0604 6.73979 17.2631C2.93983 13.4654 0.834955 8.77414 0.605889 4.47606C0.493535 2.36788 2.18084 0.599609 4.29201 0.599609H6.68049C7.26053 0.599609 7.60515 1.09045 7.73657 1.65569L8.77503 6.16707C8.90763 6.74315 8.73112 7.34674 8.30902 7.76061L7.2159 8.83241C6.43407 9.59899 6.30936 10.8141 6.91997 11.723C7.60347 12.7404 8.41214 13.7276 9.34051 14.6576C10.2691 15.5862 11.2571 16.3952 12.2753 17.0788C13.1842 17.689 14.399 17.5642 15.1654 16.7825L16.2375 15.6891C16.6514 15.267 17.255 15.0905 17.8311 15.2231L22.3425 16.2616C22.9077 16.393 23.3985 16.7374 23.3985 17.3176L23.3993 19.707Z\" fill=\"#ED6E1E\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n\n\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t<span>\n\t\t\t\t<a class=\"contact-pill\" href=\"tel:501572299\" aria-label=\"Zadzwo\u0144 501572299\">501572299<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\n\t\t\t<\/p>\n                                    \n                                                                            \t<p class=\"flex gap-20 paragraph--l \">\n\t\t<span class=\"text-secondary-50 [&#038;_svg]:size-24 translate-y-4 shrink-0\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"32\" height=\"32\" viewBox=\"0 0 32 32\" fill=\"none\">\n    <path d=\"M14.725 18.2902L1.64139 8.7742C1.61607 8.7871 1.62493 8.78259 1.59961 8.79548V23.1955C1.59961 24.7861 2.88903 26.0755 4.47961 26.0755H27.5196C29.1102 26.0755 30.3996 24.7861 30.3996 23.1955V8.76099C30.395 8.75862 30.3966 8.75945 30.3919 8.75708L17.2746 18.2906C16.5144 18.8431 15.4849 18.8429 14.725 18.2902Z\" fill=\"currentColor\"\/>\n    <path d=\"M17.2752 14.7344L28.8949 6.2843C28.4879 6.06158 28.0194 5.92334 27.5202 5.92334H4.48019C3.98099 5.92334 3.52019 6.06158 3.10547 6.2843L14.7252 14.7344C15.4853 15.2872 16.5151 15.2872 17.2752 14.7344Z\" fill=\"currentColor\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n\n\t\t\n\t\t\n\t\t\t\t\t<span>\n\t\t\t\t<a class=\"contact-pill break-all\" href=\"mailto:magdalena.spychala2@usk.poznan.pl\" aria-label=\"Wy\u015blij email magdalena.spychala2@usk.poznan.pl\">magdalena.spychala2@usk.poznan.pl<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n                                                                    <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"grid border border-neutral-100 p-16 rounded-8 gap-24 md:p-32 xxl:gap-48 xxl:grid-cols-2\">\n                                <div>\n                                    <p class=\"tab text-primary-100\">\n                                        Agnieszka Kosut\n                                    <\/p>\n\n                                                                            <p class=\"paragraph--l text-primary-50 mt-8\">D\u0142uga 1\/2<\/p>\n                                                                    <\/div>\n\n                                <div class=\"space-y-16\">\n                                                                            \t<p class=\"flex gap-20 paragraph--l \">\n\t\t<span class=\"text-secondary-50 [&#038;_svg]:size-24 translate-y-4 shrink-0\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"24\" height=\"24\" viewbox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\">\n\t<path fill-rule=\"evenodd\" clip-rule=\"evenodd\" d=\"M23.3993 19.707C23.3999 21.8186 21.6314 23.5069 19.5228 23.3943C15.2261 23.1648 10.537 21.0604 6.73979 17.2631C2.93983 13.4654 0.834955 8.77414 0.605889 4.47606C0.493535 2.36788 2.18084 0.599609 4.29201 0.599609H6.68049C7.26053 0.599609 7.60515 1.09045 7.73657 1.65569L8.77503 6.16707C8.90763 6.74315 8.73112 7.34674 8.30902 7.76061L7.2159 8.83241C6.43407 9.59899 6.30936 10.8141 6.91997 11.723C7.60347 12.7404 8.41214 13.7276 9.34051 14.6576C10.2691 15.5862 11.2571 16.3952 12.2753 17.0788C13.1842 17.689 14.399 17.5642 15.1654 16.7825L16.2375 15.6891C16.6514 15.267 17.255 15.0905 17.8311 15.2231L22.3425 16.2616C22.9077 16.393 23.3985 16.7374 23.3985 17.3176L23.3993 19.707Z\" fill=\"#ED6E1E\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n\n\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t<span>\n\t\t\t\t<a class=\"contact-pill\" href=\"tel:518464577\" aria-label=\"Zadzwo\u0144 518464577\">518464577<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\n\t\t\t<\/p>\n                                    \n                                                                            \t<p class=\"flex gap-20 paragraph--l \">\n\t\t<span class=\"text-secondary-50 [&#038;_svg]:size-24 translate-y-4 shrink-0\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"32\" height=\"32\" viewBox=\"0 0 32 32\" fill=\"none\">\n    <path d=\"M14.725 18.2902L1.64139 8.7742C1.61607 8.7871 1.62493 8.78259 1.59961 8.79548V23.1955C1.59961 24.7861 2.88903 26.0755 4.47961 26.0755H27.5196C29.1102 26.0755 30.3996 24.7861 30.3996 23.1955V8.76099C30.395 8.75862 30.3966 8.75945 30.3919 8.75708L17.2746 18.2906C16.5144 18.8431 15.4849 18.8429 14.725 18.2902Z\" fill=\"currentColor\"\/>\n    <path d=\"M17.2752 14.7344L28.8949 6.2843C28.4879 6.06158 28.0194 5.92334 27.5202 5.92334H4.48019C3.98099 5.92334 3.52019 6.06158 3.10547 6.2843L14.7252 14.7344C15.4853 15.2872 16.5151 15.2872 17.2752 14.7344Z\" fill=\"currentColor\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n\n\t\t\n\t\t\n\t\t\t\t\t<span>\n\t\t\t\t<a class=\"contact-pill break-all\" href=\"mailto:agnieszka.kosut@usk.poznan.pl\" aria-label=\"Wy\u015blij email agnieszka.kosut@usk.poznan.pl\">agnieszka.kosut@usk.poznan.pl<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/p>\n                                                                    <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/section>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading h3\">Program KOS zawa\u0142<\/h2>\n\n\n\t\t\n\t<a href=\"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/opieka-koordynowana\/program-kos-zawal\/\" target=\"_self\"  class=\"w-full flex items-center justify-between p-16 md:px-40 md:py-32 bg-primary-10 rounded-8 is-style-small-margin\" >\n\t\t<span class=\"h6\">Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o programie KOS zawa\u0142<\/span>\n\t\t<span class=\"btn-icon text-white inline-flex items-center justify-center size-40 rounded-full bg-secondary-50 mt-auto self-end shrink-0\">\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"11\" height=\"18\" viewbox=\"0 0 11 18\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M1.5 16L8.5 9L1.5 2\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n\n\t\t<\/span>\n\t<\/a>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading h3\">G\u0142\u00f3wne choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia<\/h2>\n\n\n\t\n\t\n\t\n\t\t\t\t\t\n\t\n\t<section class=\"locations-info-accordion mb-40  is-style-small-margin\">\n\t\t<div class=\"space-y-24\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item1849077922 }\" data-init=\"$accordion_item1849077922 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item1849077922 = !$accordion_item1849077922\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Choroba niedokrwienna serca (IHD)<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item1849077922\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item1849077922\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item1849077922\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to jest choroba niedokrwienna serca?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Choroba niedokrwienna serca (IHD) to schorzenie, w kt\u00f3rym serce nie otrzymuje odpowiedniej ilo\u015bci tlenu i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Najcz\u0119\u015bciej dzieje si\u0119 tak z powodu zw\u0119\u017cenia t\u0119tnic wie\u0144cowych, kt\u00f3re doprowadzaj\u0105 krew do mi\u0119\u015bnia sercowego. Zw\u0119\u017cenie to zwykle spowodowane jest mia\u017cd\u017cyc\u0105, kt\u00f3ra polega na odk\u0142adaniu si\u0119 blaszek t\u0142uszczowych w \u015bcianie naczynia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W najci\u0119\u017cszych przypadkach, w wyniku przed\u0142u\u017conego niedokrwienia dochodzi do zawa\u0142u serca.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Objawy mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne u ka\u017cdego pacjenta, jednak najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>B\u00f3l w klatce piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (uczucie ucisku, ci\u0119\u017caru, gniecenia \u2013 tzw. d\u0142awica)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Duszno\u015b\u0107<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, szczeg\u00f3lnie podczas wysi\u0142ku lub stresu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Zm\u0119czenie i os\u0142abienie<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>B\u00f3l promieniuj\u0105cy<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> do ramienia, szyi, \u017cuchwy lub plec\u00f3w<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Ko\u0142atanie serca<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Nudno\u015bci lub zimny pot<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (cz\u0119sto przy ostrych epizodach)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">U niekt\u00f3rych os\u00f3b, zw\u0142aszcza kobiet i os\u00f3b starszych, objawy mog\u0105 by\u0107 nietypowe lub mniej nasilone.<\/span><\/p>\n<p><b>Przyczyna<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 choroby niedokrwiennej serca jest <\/span><b>mia\u017cd\u017cyca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, czyli odk\u0142adanie si\u0119 w \u015bcianach naczy\u0144 blaszek z cholesterolu, wapnia i innych substancji. Z czasem prowadzi to do zw\u0119\u017cenia t\u0119tnic wie\u0144cowych i zmniejszenia przep\u0142ywu krwi do serca.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rzadziej przyczyn\u0105 s\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">skurcz t\u0119tnic wie\u0144cowych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zapalenia naczy\u0144,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wady wrodzone t\u0119tnic wie\u0144cowych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zaburzenia krzepni\u0119cia prowadz\u0105ce do zakrzep\u00f3w.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ryzyko rozwoju choroby zwi\u0119kszaj\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Palenie tytoniu<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Podwy\u017cszony cholesterol<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (szczeg\u00f3lnie LDL)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Cukrzyca lub insulinooporno\u015b\u0107<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Oty\u0142o\u015b\u0107, zw\u0142aszcza brzuszna<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Ma\u0142a aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Nieprawid\u0142owa dieta<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (du\u017co t\u0142uszczu, soli, cukr\u00f3w)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Wiek<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (m\u0119\u017cczy\u017ani &gt; 45 lat, kobiety &gt; 55 lat)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Obci\u0105\u017cenie rodzinne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> chorobami serca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Przewlek\u0142y stres<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W zale\u017cno\u015bci od objaw\u00f3w lekarz mo\u017ce zleci\u0107:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG spoczynkowe<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG wysi\u0142kowe<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (test na bie\u017cni ruchomej lub rowerku)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Echo serca<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Holter EKG<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Tomografi\u0119 komputerow\u0105 naczy\u0144 wie\u0144cowych (CT angiografia)<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Scyntygrafi\u0119 lub rezonans serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (badania oceniaj\u0105ce ukrwienie mi\u0119\u015bnia)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Koronarografi\u0119<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (badanie inwazyjne, najdok\u0142adniejsze)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badania krwi<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: cholesterol, glukoza, troponiny (w diagnostyce ostrego b\u00f3lu)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od nasilenia objaw\u00f3w i rozleg\u0142o\u015bci zmian.<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><b> Modyfikacja stylu \u017cycia, porzucenie na\u0142og\u00f3w\u00a0<\/b><\/li>\n<li><b> Leczenie farmakologiczne<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki <\/span><b>przeciwp\u0142ytkowe<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (np. aspiryna),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki <\/span><b>obni\u017caj\u0105ce cholesterol<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (statyny, ezetimib),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki <\/span><b>na nadci\u015bnienie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (ACE-I, sartany),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki zmniejszaj\u0105ce obci\u0105\u017cenie serca (beta-blokery, blokery kana\u0142u wapniowego, azotany, iwabradyna),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki kontroluj\u0105ce cukrzyc\u0119 lub gospodark\u0119 lipidow\u0105.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"3\">\n<li><b> Leczenie zabiegowe<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Przezsk\u00f3rna angioplastyka wie\u0144cowa (PCI)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 poszerzenie zw\u0119\u017conej t\u0119tnicy i implantacja stentu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Pomostowanie aortalno-wie\u0144cowe (CABG)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 tzw. \u201ebypass\u201d, w przypadku choroby wielonaczyniowej lub choroby proksymalnego odcinka lewej t\u0119tnicy wie\u0144cowej<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Decyzja o wyborze leczenia podejmowana jest na podstawie zaawansowania choroby t\u0119tnic wie\u0144cowych w badaniu koronarografii oraz stanu klinicznego pacjenta\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Aby zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania lub ograniczy\u0107 post\u0119p choroby:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Rzu\u0107 palenie (najwa\u017cniejszy krok).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Utrzymuj prawid\u0142owe <\/span><b>ci\u015bnienie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><b>cholesterol<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> i <\/span><b>glukoz\u0119<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Regularnie si\u0119 ruszaj \u2013 minimum 150 minut aktywno\u015bci tygodniowo.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Dbaj o diet\u0119: du\u017co warzyw, ryb, produkt\u00f3w pe\u0142noziarnistych; ogranicz t\u0142uszcze nasycone, s\u00f3l i cukier.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Utrzymuj prawid\u0142ow\u0105 mas\u0119 cia\u0142a.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Unikaj przewlek\u0142ego stresu, dbaj o sen.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Regularnie wykonuj badania kontrolne, zw\u0142aszcza je\u015bli masz czynniki ryzyka.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Choroba niedokrwienna serca to cz\u0119ste i powa\u017cne schorzenie wynikaj\u0105ce z niedostatecznego ukrwienia serca, najcz\u0119\u015bciej z powodu mia\u017cd\u017cycy. Objawia si\u0119 b\u00f3lem w klatce piersiowej, duszno\u015bci\u0105 i pogorszon\u0105 tolerancj\u0105 wysi\u0142ku. Diagnostyka opiera si\u0119 na badaniach obrazowych i czynno\u015bciowych, a leczenie obejmuje zar\u00f3wno leki, jak i zabiegi poszerzaj\u0105ce naczynia. Kluczowe znaczenie ma zmiana stylu \u017cycia i kontrola czynnik\u00f3w ryzyka.<\/span><\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item1038158390 }\" data-init=\"$accordion_item1038158390 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item1038158390 = !$accordion_item1038158390\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Ostry zesp\u00f3\u0142 wie\u0144cowy (ACS)<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item1038158390\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item1038158390\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item1038158390\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Informacja dla pacjenta<\/b><\/p>\n<p><b>Co to jest ostry zesp\u00f3\u0142 wie\u0144cowy?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ostry zesp\u00f3\u0142 wie\u0144cowy (ACS) to grupa stan\u00f3w chorobowych spowodowanych nag\u0142ym zmniejszeniem przep\u0142ywu krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego. Jest to stan zagro\u017cenia \u017cycia wymagaj\u0105cy natychmiastowej pomocy medycznej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Do ACS zaliczamy:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>STEMI<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 zawa\u0142 serca z uniesieniem odcinka ST<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>NSTEMI<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 zawa\u0142 serca bez uniesienia odcinka ST<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Niestabiln\u0105 d\u0142awic\u0119 piersiow\u0105<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ostre niedokrwienie bez martwicy mi\u0119\u015bnia sercowego, ale z wysokim ryzykiem zawa\u0142u<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ka\u017cda z tych postaci wymaga pilnej diagnostyki i leczenia.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119stsze objawy ostrego zespo\u0142u wie\u0144cowego to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>silny, d\u0142ugotrwa\u0142y b\u00f3l w klatce piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ucisk, gniecenie, palenie (najcz\u0119\u015bciej w okolicy zamostkowej)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">promieniowanie b\u00f3lu do: ramion, plec\u00f3w, szyi, \u017cuchwy, nadbrzusza<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>duszno\u015b\u0107<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, uczucie ci\u0119\u017ckiego oddechu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>zimne poty<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, blado\u015b\u0107 sk\u00f3ry<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>nudno\u015bci, wymioty (rzadko)<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">silne os\u0142abienie, l\u0119k<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ko\u0142atanie serca<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">U kobiet, os\u00f3b starszych i chorych na cukrzyc\u0119 objawy mog\u0105 by\u0107 mniej charakterystyczne (np. duszno\u015b\u0107, b\u00f3l brzucha, nietypowe zm\u0119czenie).<\/span><\/p>\n<p><b>Przyczyna<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 ACS jest <\/span><b>uszkodzenie (np. p\u0119kni\u0119cie) blaszki mia\u017cd\u017cycowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> w t\u0119tnicy wie\u0144cowej, co prowadzi do szybkiego powstania skrzepliny, kt\u00f3ra blokuje dop\u0142yw krwi do serca.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rzadziej:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">skurcz t\u0119tnicy wie\u0144cowej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">skrzeplina z innego miejsca (zator)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rozwarstwienie t\u0119tnicy wie\u0144cowej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w przypadku zawa\u0142u NSTEMI, diagnostyka obejmuje uwzgl\u0119dnienie pozawie\u0144cowych przyczyn niedokrwienia\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">mia\u017cd\u017cyca i wysoki poziom cholesterolu LDL<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">palenie papieros\u00f3w<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">cukrzyca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">oty\u0142o\u015b\u0107, brak ruchu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przewlek\u0142y stres<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">z\u0142a dieta<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek (m\u0119\u017cczy\u017ani &gt;45 r.\u017c., kobiety &gt;55 r.\u017c.)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obci\u0105\u017cenia rodzinne zawa\u0142em lub chorob\u0105 wie\u0144cow\u0105<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka (w trybie pilnym!)<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Diagnostyka wykonywana jest natychmiast po przyj\u0119ciu do szpitala:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podstawowe badanie rozr\u00f3\u017cniaj\u0105ce STEMI od innych postaci<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>oznaczenia troponin<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 markery uszkodzenia (martwicy) mi\u0119\u015bnia sercowego<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>pozosta\u0142e badania krwi<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 morfologia, elektrolity, glukoza, cholesterol<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>echo serca<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>koronarografia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena t\u0119tnic wie\u0144cowych, cz\u0119sto od razu z angioplastyk\u0105<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W STEMI koronarografia wykonywana jest niezw\u0142ocznie, zwykle w ci\u0105gu kilkudziesi\u0119ciu minut od rozpoznania.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od rodzaju ACS, ale w ka\u017cdym przypadku prowadzone jest w trybie nag\u0142ym.<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><b> Leczenie STEMI<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>natychmiastowa koronarografia z angioplastyk\u0105 wie\u0144cowa (pierwotna PCI) w celu jak najszybszego przywr\u00f3cenia przep\u0142ywu przez naczynie <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 metoda z wyboru<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Intensywna farmakoterapia, kt\u00f3ra obejmuje m.in. leki przeciwp\u0142ytkowe (aspiryna, inhibitory P2Y12), statyn\u0119, przy braku przeciwwskaza\u0144 beta-blokery, inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE-I)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Dora\u017anie podawane s\u0105 leki przeciwb\u00f3lowe oraz tlenoterapia w przypadku wskaza\u0144\u00a0\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"2\">\n<li><b> Leczenie NSTEMI<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">intensywna farmakoterapia<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">koronarografia w ci\u0105gu godzin lub dni od rozpoznania, zale\u017cenie od przyczyny zawa\u0142u oraz stanu klinicznego pacjenta\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w razie wskaza\u0144 \u2013 PCI lub CABG (bypassy)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"3\">\n<li><b> Leczenie niestabilnej d\u0142awicy piersiowej<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Intensywna farmakoterapia<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">koronarografia w zale\u017cno\u015bci od ryzyka klinicznego<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Profilaktyka \u2013 co pacjent powinien robi\u0107 po przebytym ACS?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Po ostrym zespole wie\u0144cowym kluczowe jest ograniczenie ryzyka nawrotu:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">absolutne <\/span><b>rzucenie palenia<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne przyjmowanie lek\u00f3w: statyny, aspiryna, leki przeciwp\u0142ytkowe i inne zalecone przez lekarza<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna zgodnie z programem rehabilitacji kardiologicznej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zdrowa dieta: mniej t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych, wi\u0119cej warzyw i produkt\u00f3w pe\u0142noziarnistych<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontrola ci\u015bnienia, cholesterolu i poziomu cukru<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">redukcja masy cia\u0142a przy nadwadze<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">unikanie stresu, techniki relaksacyjne<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">systematyczne kontrole u kardiologa<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ostry zesp\u00f3\u0142 wie\u0144cowy to stan zagro\u017cenia \u017cycia, kt\u00f3ry wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Szybkie rozpoznanie i leczenie ratuje \u017cycie i ogranicza uszkodzenie serca. Po przebytym ACS niezwykle wa\u017cne jest przyjmowanie lek\u00f3w, zmiana stylu \u017cycia oraz regularna opieka kardiologiczna. \u015awiadomo\u015b\u0107 objaw\u00f3w i szybka reakcja mog\u0105 uratowa\u0107 \u017cycie.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item485388688 }\" data-init=\"$accordion_item485388688 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item485388688 = !$accordion_item485388688\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Stabilna d\u0142awica piersiowa <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item485388688\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item485388688\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item485388688\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to jest stabilna d\u0142awica piersiowa?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Stabilna d\u0142awica piersiowa (inaczej przewlek\u0142y zesp\u00f3\u0142 wie\u0144cowy) jest przewlek\u0142\u0105 postaci\u0105 choroby niedokrwiennej serca. Objawia si\u0119 b\u00f3lem lub dyskomfortem w klatce piersiowej, kt\u00f3ry pojawia si\u0119 zwykle podczas wysi\u0142ku fizycznego lub stresu emocjonalnego. Przyczyn\u0105 jest zw\u0119\u017cenie t\u0119tnic wie\u0144cowych, ograniczaj\u0105ce dop\u0142yw krwi do serca. Objawy ust\u0119puj\u0105 po odpoczynku lub po przyj\u0119ciu leku rozszerzaj\u0105cego naczynia (np. nitrogliceryny).<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119stsze objawy stabilnej d\u0142awicy piersiowej to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l, ucisk lub ci\u0119\u017car w klatce piersiowej (cz\u0119sto za mostkiem), wywo\u0142ane wysi\u0142kiem lub emocjami<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie pieczenia lub duszno\u015bci<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l promieniuj\u0105cy do ramion, szyi, \u017cuchwy, plec\u00f3w lub nadbrzusza<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nasilanie si\u0119 dolegliwo\u015bci podczas wysi\u0142ku, obfitego posi\u0142ku, zimna lub stresu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ust\u0119powanie objaw\u00f3w po odpoczynku lub nitroglicerynie<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">U niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w objawy mog\u0105 by\u0107 nietypowe \u2014 zw\u0142aszcza u kobiet, os\u00f3b starszych i chorych na cukrzyc\u0119 (np. duszno\u015b\u0107, zm\u0119czenie zamiast b\u00f3lu).<\/span><\/p>\n<p><b>Przyczyna<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 stabilnej d\u0142awicy piersiowej jest <\/span><b>mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic wie\u0144cowych<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. W jej przebiegu odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 blaszki mia\u017cd\u017cycowe, kt\u00f3re zw\u0119\u017caj\u0105 \u015bwiat\u0142o naczy\u0144, ograniczaj\u0105c przep\u0142yw krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/span><\/p>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Do najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w ryzyka nale\u017c\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">podwy\u017cszony cholesterol (szczeg\u00f3lnie LDL)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">palenie papieros\u00f3w<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">cukrzyca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">oty\u0142o\u015b\u0107, zw\u0142aszcza brzuszna<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">brak aktywno\u015bci fizycznej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">niezdrowa dieta<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek (m\u0119\u017cczy\u017ani &gt;45 lat, kobiety &gt;55 lat)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obci\u0105\u017cenie rodzinne chorobami serca<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Diagnostyka obejmuje:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>wywiady i badanie lekarskie<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG spoczynkowe<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>echokardiografia (USG)<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>testy obci\u0105\u017ceniowe<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (test wysi\u0142kowy, echokardiografia obci\u0105\u017ceniowa, rezonans magnetyczny serca, scyntygrafia serca)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>tomografia komputerowa t\u0119tnic wie\u0144cowych (CTA)<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>koronarografia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 badanie inwazyjne, najdok\u0142adniejsze w ocenie zw\u0119\u017ce\u0144<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W zale\u017cno\u015bci od oceny prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia choroby niedokrwiennej serca, lekarz dobiera najbardziej odpowiednie metody diagnostyczne.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie stabilnej d\u0142awicy piersiowej ma na celu zmniejszenie objaw\u00f3w, popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia i ograniczenie ryzyka zawa\u0142u.<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><b> Porzucenie na\u0142og\u00f3w i modyfikacja stylu \u017cycia<\/b><\/li>\n<li><b> Leczenie farmakologiczne<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki przeciwd\u0142awicowe<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 np. beta-blokery, antagoni\u015bci wapnia, nitraty<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki przeciwp\u0142ytkowe<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 np. aspiryna<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>statyny<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 obni\u017caj\u0105 cholesterol<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>inne leki \u2013 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">stosowanie w celu kontroli czynnik\u00f3w ryzyka, np. leki hipotensyjne, przeciwcukrzycowe<\/span><b>\u00a0<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"3\">\n<li><b> Zabiegowe leczenie choroby wie\u0144cowej<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W przypadku istotnych zw\u0119\u017ce\u0144 t\u0119tnic wie\u0144cowych:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>angioplastyka wie\u0144cowa (PCI) z implantacj\u0105 stentu lub w wybranych sytuacjach, zastosowaniem balonu lekowego<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>pomostowanie aortalno-wie\u0144cowe (CABG, bypassy)<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Decyzja dotycz\u0105ca dalszego leczenia podejmowana jest na podstawie zaawansowania choroby t\u0119tnic wie\u0144cowych oraz stanu klinicznego pacjenta. W przypadkach zaawansowanej choroby wie\u0144cowej leczenie omawiane jest wsp\u00f3lnie przez kardiologa oraz kardiochirurga.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pacjent mo\u017ce znacz\u0105co poprawi\u0107 rokowanie poprzez:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>regularn\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (wg zalece\u0144 lekarza)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>zdrow\u0105 diet\u0119<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ograniczenie t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych, soli, cukru<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>rzucenie palenia<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>kontrol\u0119 masy cia\u0142a<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>regularne pomiary ci\u015bnienia t\u0119tniczego i lipid\u00f3w<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>systematyczne przyjmowanie lek\u00f3w<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> zaleconych przez lekarza<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>redukcj\u0119 stresu<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Stabilna d\u0142awica piersiowa to przewlek\u0142a posta\u0107 choroby wie\u0144cowej, kt\u00f3ra objawia si\u0119 b\u00f3lem lub uciskiem w klatce piersiowej podczas wysi\u0142ku. Dzi\u0119ki prawid\u0142owej diagnostyce, leczeniu i zmianom stylu \u017cycia pacjent mo\u017ce funkcjonowa\u0107 aktywnie i zmniejszy\u0107 ryzyko powik\u0142a\u0144, w tym zawa\u0142u serca. Wa\u017cna jest regularna kontrola kardiologiczna oraz stosowanie si\u0119 do zalece\u0144 lekarskich.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item1911287048 }\" data-init=\"$accordion_item1911287048 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item1911287048 = !$accordion_item1911287048\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Kardiomiopatie<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item1911287048\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item1911287048\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item1911287048\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b><\/b><\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\"><b>Kardiomiopatia to choroba mi\u0119\u015bnia sercowego, w kt\u00f3rej mi\u0119sie\u0144 ten jest strukturalnie i\/lub czynno\u015bciowo nieprawid\u0142owy.\u00a0 Dysfunkcja mi\u0119\u015bnia sercowego w kardiomiopatii nie mo\u017ce by\u0107 efektem innych chor\u00f3b takich jak choroba wie\u0144cowa, nadci\u015bnienie t\u0119tnicze czy wady wrodzone serca. Chocia\u017c mo\u017ce z nimi wsp\u00f3\u0142istnie\u0107.\u00a0<\/b><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>W zale\u017cno\u015bci od morfologii (typu przebudowy mi\u0119\u015bnia sercowego) i rodzaju jego dysfunkcji wyr\u00f3\u017cniamy 5 podstawowych fenotyp\u00f3w kardiomiopatii: kardiomiopati\u0119 przerostow\u0105, kardiomiopati\u0119 rozstrzeniow\u0105, nierozstrzeniow\u0105 kardiomiopati\u0119 lewej komory, arytmogenn\u0105 kardiomiopati\u0119 prawej komory oraz kardiomiopati\u0119 restrykcyjn\u0105<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<ol>\n<li><b> Objawy (we wszystkich typach mog\u0105 by\u0107 podobne)<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">duszno\u015b\u0107 (wysi\u0142kowa, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce spoczynkowa)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obrz\u0119ki n\u00f3g i kostek<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">szybkie m\u0119czenie si\u0119<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ko\u0142atanie serca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zawroty g\u0142owy, stany przedomdleniowe, omdlenia<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l lub dyskomfort w klatce piersiowej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zmniejszona tolerancja wysi\u0142ku<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"2\">\n<li><b> Przyczyny<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><b>Etiologia mo\u017ce by\u0107 uwarunkowana genetycznie\/rodzinnie lub nabyta, do tych ostatnich zaliczamy:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyte infekcje wirusowe<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadu\u017cywanie alkoholu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby tarczycy<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby uk\u0142adowe (amyloidoza, sarkoidoza)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">odk\u0142adanie \u017celaza (hemochromatoza)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w\u0142\u00f3knienie mi\u0119\u015bnia sercowego<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">toksyczne dzia\u0142anie lek\u00f3w (np. niekt\u00f3re chemioterapeutyki)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">niekiedy przyczyna pozostaje nieznana<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"3\">\n<li><b> Czynniki ryzyka<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby serca w rodzinie<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przewlek\u0142e nadu\u017cywanie alkoholu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby metaboliczne i hormonalne<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyte infekcje wirusowe<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby autoimmunologiczne<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby uk\u0142adowe (np. amyloidoza)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"4\">\n<li><b> Diagnostyka<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>wywiad i badanie lekarskie<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>badanie EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> ocena rytmu serca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>echo serca (USG)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podstawowe badanie okre\u015blaj\u0105ce budow\u0119 i funkcj\u0119 serca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>rezonans magnetyczny serca (CMR)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 dok\u0142adna ocena budowy i w\u0142\u00f3knienia mi\u0119\u015bnia<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Holter EKG 24\u201372 h<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena arytmii<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>badania krwi<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>badania genetyczne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (szczeg\u00f3lnie w HCM)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w niekt\u00f3rych przypadkach <\/span><b>biopsja serca<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"5\">\n<li><b> Leczenie<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od rodzaju kardiomiopatii i nasilenia objaw\u00f3w. Obejmuje modyfikacje stylu \u017cycia, leczenie farmakologiczne oraz zabiegowe, w tym, niekiedy implantacj\u0119 urz\u0105dze\u0144 wszczepialnych takich jak stymulatory serca czy kardiowerter-defibrylator. W ostatnich latach coraz cz\u0119\u015bciej mo\u017cemy stosowa\u0107 leczenie celowane jak np. w amyloidozie, a nie tylko leki objawowe. W skrajnych przypadkach, kiedy choroba prowadzi do ci\u0119\u017ckiej, nieodwracalnej niewydolno\u015bci serca jedynym skutecznym leczeniem jest transplantacja serca.<\/span><\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li><b> Profilaktyka i zalecenia dla pacjenta<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne kontrole u kardiologa<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przyjmowanie lek\u00f3w zgodnie z zaleceniami<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">aktywno\u015b\u0107 fizyczna (zgodnie z zaleceniami lekarza)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zdrowa dieta<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ograniczenie soli i alkoholu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontrola ci\u015bnienia i poziomu cholesterolu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">unikanie odwodnienia<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">badania, w tym genetyczne<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">u krewnych<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"7\">\n<li><b> Podsumowanie<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kardiomiopatie to choroby mi\u0119\u015bnia sercowego, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do niewydolno\u015bci serca i zaburze\u0144 rytmu. Wczesne rozpoznanie i prawid\u0142owe leczenie znacznie poprawiaj\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia i rokowanie. Regularne wizyty u kardiologa, przyjmowanie lek\u00f3w oraz odpowiedni styl \u017cycia s\u0105 podstaw\u0105 terapii. W niekt\u00f3rych przypadkach konieczne s\u0105 zabiegi lub implantacja urz\u0105dze\u0144 wspomagaj\u0105cych prac\u0119 serca.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item684897118 }\" data-init=\"$accordion_item684897118 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item684897118 = !$accordion_item684897118\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Zapalenie mi\u0119\u015bnia sercowego (myocarditis)<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item684897118\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item684897118\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item684897118\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to jest?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zapalenie mi\u0119\u015bnia sercowego (myocarditis) to stan zapalny kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego, tkanki \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowej i naczy\u0144, prowadz\u0105cy zazwyczaj do pogorszenia funkcji (spadek frakcji wyrzutowej) i przebudowy mi\u0119\u015bnia sercowego. Mo\u017ce tak\u017ce doprowadzi\u0107 do zaburze\u0144 rytmu serca (ko\u0142atania serca to cz\u0119sto pierwszy objaw), a w ci\u0119\u017ckich przypadkach do niewydolno\u015bci serca. Pacjent trafiaj\u0105cy z podejrzeniem zapalenia mi\u0119\u015bnia sercowego mo\u017ce pocz\u0105tkowo mie\u0107 rozpoznany \u201ezesp\u00f3\u0142 zapalny mi\u0119\u015bnia sercowego i osierdzia\u201d gdy\u017c w pocz\u0105tkowym etapie diagnostyki jest to trudne do doprecyzowania. Najcz\u0119\u015bciej jest wywo\u0142ane przez infekcje wirusowe, ale mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c pod\u0142o\u017ce bakteryjne, autoimmunologiczne lub toksyczne.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Objawy mog\u0105 by\u0107 \u0142agodne lub bardzo nasilone. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">duszno\u015b\u0107, zw\u0142aszcza przy wysi\u0142ku,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l lub ucisk w klatce piersiowej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ko\u0142atanie serca, \u201emocne bicie serca\u201d,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie zm\u0119czenia, os\u0142abienie, og\u00f3lne rozbicie<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">omdlenia lub zawroty g\u0142owy,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obrz\u0119ki n\u00f3g,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">objawy grypopodobne (gor\u0105czka, b\u00f3l gard\u0142a, b\u00f3le mi\u0119\u015bni) \u2014 cz\u0119sto poprzedzaj\u0105 rozw\u00f3j choroby.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Przyczyny<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119stsze przyczyny zapalenia mi\u0119\u015bnia sercowego to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>wirusy<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (parwowirus B19, ludzki herpeswirus typu 6-HHV &#8211; 6, wirusy grypy, SARS-CoV-2, adenowirusy, enterowirusy, CMV, EBV),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>bakterie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (np. Borrelia burgdorferi, Salmonella, Legionella),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>choroby autoimmunologiczne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki i toksyny<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>reakcje alergiczne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rzadziej \u2013 <\/span><b>paso\u017cyty<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> lub <\/span><b>grzyby<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyta infekcja wirusowa lub bakteryjna,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obni\u017cona odporno\u015b\u0107,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby autoimmunologiczne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">intensywny wysi\u0142ek fizyczny podczas infekcji,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadu\u017cywanie alkoholu lub narkotyk\u00f3w,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stosowanie niekt\u00f3rych lek\u00f3w lub suplement\u00f3w o dzia\u0142aniu toksycznym dla serca.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W diagnostyce najcz\u0119\u015bciej wykonuje si\u0119:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 zaburzenia rytmu lub zmiany zapalne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>badania krwi<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podwy\u017cszone markery zapalne i sercowe (troponina),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena wielko\u015bci serca i p\u0142uc,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>echo serca (USG)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena kurczliwo\u015bci i wielko\u015bci jam serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>rezonans magnetyczny serca (CMR)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 kluczowe badanie potwierdzaj\u0105ce zapalenie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Holter EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 wykrywanie zaburze\u0144 rytmu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>biopsja mi\u0119\u015bnia sercowego<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 pozwala oceni\u0107 rodzaj zapalenia i w\u0142\u0105czy\u0107 leczenie swoiste, wykonywana w szczeg\u00f3lnych przypadkach.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od przyczyny i stopnia nasilenia objaw\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej obejmuje:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>odpoczynek i unikanie wysi\u0142ku fizycznego<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (nawet przez kilka miesi\u0119cy),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki przeciwzapalne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (w wybranych przypadkach),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki wspomagaj\u0105ce prac\u0119 serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2014 w przypadku niewydolno\u015bci,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leczenie zaburze\u0144 rytmu serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>antybiotykoterapi\u0119 lub leczenie przeciwwirusowe<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2014 je\u015bli potwierdzono zaka\u017cenie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">hospitalizacj\u0119 w ci\u0119\u017ckich przypadkach,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w rzadkich, bardzo ci\u0119\u017ckich przypadkach \u2013 mechaniczne wspomaganie kr\u0105\u017cenia lub przeszczep serca.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Profilaktyka i zalecenia<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">unikaj intensywnego wysi\u0142ku podczas infekcji,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nie lekcewa\u017c przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119 objaw\u00f3w przezi\u0119bienia lub grypy,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">po infekcji wracaj do aktywno\u015bci stopniowo,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">szczepienia ochronne (np. przeciw grypie),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zdrowy styl \u017cycia \u2013 dieta, unikanie alkoholu i papieros\u00f3w,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne badania kontrolne po przebyciu myocarditis (zwykle kilka miesi\u0119cy).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zapalenie mi\u0119\u015bnia sercowego to powa\u017cna choroba, kt\u00f3ra mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 po infekcji i prowadzi\u0107 do zaburze\u0144 pracy serca. Wczesna diagnostyka, odpoczynek oraz odpowiednie leczenie pozwalaj\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w na pe\u0142ny powr\u00f3t do zdrowia. Kluczowe jest unikanie intensywnego wysi\u0142ku i regularne kontrole u kardiologa.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item995322361 }\" data-init=\"$accordion_item995322361 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item995322361 = !$accordion_item995322361\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Niedomykalno\u015b\u0107 zastawki serca<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item995322361\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item995322361\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item995322361\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>CO TO JEST?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niedomykalno\u015b\u0107 zastawki serca to choroba, w kt\u00f3rej zastawka nie zamyka si\u0119 prawid\u0142owo i staje si\u0119 nieszczelna. W efekcie cz\u0119\u015b\u0107 krwi cofa si\u0119 zamiast p\u0142yn\u0105\u0107 tylko w jednym kierunku. Serce musi wtedy pracowa\u0107 ci\u0119\u017cej, aby zapewni\u0107 prawid\u0142owy przep\u0142yw krwi.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Wada dotyczy najcz\u0119\u015bciej:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zastawki mitralnej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zastawki aortalnej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zastawki tr\u00f3jdzielnej.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niedomykalno\u015b\u0107 mitralna jest jedn\u0105 z najcz\u0119stszych wad zastawkowych serca.<\/span><\/p>\n<p><b>OBJAWY NIEDOMYKALNO\u015aCI MITRALNEJ<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Objawy mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 stopniowo i zale\u017c\u0105 od nasilenia choroby:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">duszno\u015b\u0107 (najpierw przy wysi\u0142ku, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w spoczynku),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie ko\u0142atania serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zm\u0119czenie, spadek tolerancji wysi\u0142ku,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obrz\u0119ki n\u00f3g i kostek,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zawroty g\u0142owy, omdlenia (cz\u0119\u015bciej w niedomykalno\u015bci aortalnej),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kaszel, szczeg\u00f3lnie noc\u0105,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie ucisku lub dyskomfortu w klatce piersiowej.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>PRZYCZYNY<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zmiany zwyrodnieniowe zastawki zwi\u0105zane z wiekiem,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wady wrodzone,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">infekcyjne zapalenie wsierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroba reumatyczna,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uszkodzenie mi\u0119\u015bnia sercowego (np. po zawale),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">poszerzenie pier\u015bcienia zastawkowego,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiotkie p\u0142atki zastawki<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">urazy klatki piersiowej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby tkanki \u0142\u0105cznej (np. zesp\u00f3\u0142 Marfana).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>CZYNNIKI RYZYKA<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek powy\u017cej 60 lat,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyte infekcje bakteryjne lub wirusowe,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroba niedokrwienna serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">palenie tytoniu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby autoimmunologiczne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wrodzone wady serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyty reumatyzm lub zapalenie wsierdzia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>DIAGNOSTYKA<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Podstawowe badania obejmuj\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badanie fizykalne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 szmery nad sercem.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Echo serca (echokardiografia)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 najwa\u017cniejsze badanie, ocenia stopie\u0144 nieszczelno\u015bci, powi\u0119kszenie jam serca i kurczliwo\u015b\u0107 kom\u00f3r\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocenia obecno\u015b\u0107 arytmii.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 pozwala oceni\u0107 wielko\u015b\u0107 serca i zast\u00f3j w p\u0142ucach.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Rezonans magnetyczny serca (CMR)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 szczeg\u00f3\u0142owa ocena budowy i funkcji serca.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badania laboratoryjne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena funkcji pozosta\u0142ych narz\u0105d\u00f3w<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Koronarografia \u2013 ocena zw\u0119\u017ce\u0144 w t\u0119tnicach wie\u0144cowych od\u017cywiaj\u0105cych mi\u0119sie\u0144 sercowy<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>cewnikowanie serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w wybranych przypadkach w trakcie kwalifikacji do leczenia zabiegowego<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>LECZENIE<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od rodzaju i nasilenia niedomykalno\u015bci:<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie zachowawcze (farmakologiczne)<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki moczop\u0119dne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki obni\u017caj\u0105ce ci\u015bnienie krwi,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki poprawiaj\u0105ce prac\u0119 serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki antyarytmiczne.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie zabiegowe \/ operacyjne<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W przypadku znacznej niedomykalno\u015bci:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">plastyka (naprawa) zastawki podczas operacji kardiochirurgicznej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wymiana zastawki podczas operacji kardiochirurgicznej (wszczepienie protezy mechanicznej lub biologicznej),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przezsk\u00f3rna (przezcewnikowa) plastyka zastawki\u00a0 (np. metod\u0105 \u201ebrzeg-do-brzegu\u201d w niedomykalno\u015bci mitralnej).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przezsk\u00f3rna (przezcewnikowa) implantacja zastawki\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>PROFILAKTYKA<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Regularne wizyty u kardiologa, zw\u0142aszcza przy chorobach serca.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kontrola ci\u015bnienia t\u0119tniczego.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Unikanie palenia i alkoholu.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie infekcji bakteryjnych \u2014 w tym szybkie leczenie anginy.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Zdrowa dieta, aktywno\u015b\u0107 fizyczna dostosowana do mo\u017cliwo\u015bci.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kontrola poziomu cukru i cholesterolu.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>PODSUMOWANIE<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niedomykalno\u015b\u0107 zastawki serca to schorzenie, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do przeci\u0105\u017cenia serca i jego niewydolno\u015bci, je\u015bli nie b\u0119dzie odpowiednio leczone.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Wczesna diagnostyka, regularne kontrole oraz odpowiednio dobrane leczenie pozwalaj\u0105 na utrzymanie dobrego samopoczucia i wysokiej jako\u015bci \u017cycia.<\/span><\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item1650692641 }\" data-init=\"$accordion_item1650692641 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item1650692641 = !$accordion_item1650692641\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Zapalenia wsierdzia (endocarditis)<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item1650692641\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item1650692641\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item1650692641\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>CO TO JEST?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zapalenie wsierdzia (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">endocarditis<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">) to stan zapalny obejmuj\u0105cy wn\u0119trze serca \u2014 wsierdzie zastawek serca (najcz\u0119\u015bciej) kom\u00f3r lub przedsionk\u00f3w, lub \u015br\u00f3db\u0142onka du\u017cych naczy\u0144, lub cia\u0142 obcych w\u00a0sercu (np. elektrod stymulatora\/kardiowertera-defibrylatora).<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Wyr\u00f3\u017cniamy dwa g\u0142\u00f3wne typy:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Infekcyjne zapalenie wsierdzia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (IZW)\u2013 wywo\u0142ane przez bakterie, rzadziej grzyby; najcz\u0119stsza i najgro\u017aniejsza posta\u0107.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Nieinfekcyjne<\/b> <b>zapalenie wsierdzia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, tzw. niebakteryjne zakrzepowe zapalenie wsierdzia \u2013 wyst\u0119powanie ja\u0142owych wegetacji wewn\u0105trz serca w przebiegu chor\u00f3b autoimmunologicznych lub nowotwor\u00f3w.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jest to choroba powa\u017cna, mog\u0105ca prowadzi\u0107 do gro\u017anych powik\u0142a\u0144, dlatego wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia.<\/span><\/p>\n<p><b>OBJAWY<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zapalenie wsierdzia mo\u017ce przebiega\u0107 podst\u0119pnie (przewlekle) lub gwa\u0142townie (ostro). Najcz\u0119stsze objawy to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">gor\u0105czka lub stany podgor\u0105czkowe, dreszcze<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">os\u0142abienie, zm\u0119czenie<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">poty nocne<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">duszno\u015b\u0107<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ko\u0142atania serca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3le w klatce piersiowej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kaszel<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obrz\u0119ki n\u00f3g<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">utrata masy cia\u0142a<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">objawy naczyniowe: plamki na sk\u00f3rze (wybroczyny), pod p\u0142ytk\u0105 paznokciow\u0105 lub na siatk\u00f3wce, plamy krwotoczne na d\u0142oniach i podeszwach<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3le staw\u00f3w i mi\u0119\u015bni<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">niedokrwisto\u015b\u0107\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>PRZYCZYNY<\/b><\/p>\n<p><b>Infekcyjne zapalenie wsierdzia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Powodowane przez zaka\u017cenie krwi drobnoustrojami, kt\u00f3re osiedlaj\u0105 si\u0119 na wsierdziu lub \u015br\u00f3db\u0142onku naczy\u0144, czy sztucznych materia\u0142ach wewn\u0105trz serca. Najcz\u0119\u015bciej:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">bakterie paciorkowcowe i gronkowcowe,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">bakterie jamy ustnej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rzadziej grzyby.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Do zaka\u017cenia mo\u017ce doj\u015b\u0107 podczas:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zabieg\u00f3w stomatologicznych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zabieg\u00f3w medycznych (np. cewnikowania),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">infekcji sk\u00f3ry, uk\u0142adu moczowego lub oddechowego.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Nieinfekcyjne zapalenie wsierdzia (<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">tzw. niebakteryjne zakrzepowe zapalenie wsierdzia),<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w przebiegu:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">chor\u00f3b autoimmunologicznych (np. tocze\u0144),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nowotwor\u00f3w,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ci\u0119\u017ckich chor\u00f3b przewlek\u0142ych.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>CZYNNIKI RYZYKA<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">sztuczne zastawki serca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wady zastawek (np. zw\u0119\u017cenia, niedomykalno\u015bci)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyte zapalenie wsierdzia<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroba reumatyczna<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nieleczone infekcje<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zabiegi stomatologiczne przy z\u0142ej higienie jamy ustnej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">do\u017cylne przyjmowanie narkotyk\u00f3w<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wszczepione urz\u0105dzenia (np. stymulatory, ICD)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">os\u0142abiona odporno\u015b\u0107<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>DIAGNOSTYKA<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rozpoznanie wymaga szybkiego i dok\u0142adnego post\u0119powania:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badania krwi<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 posiewy krwi to kluczowe badanie (wykrycie drobnoustroj\u00f3w).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Morfologia, CRP, OB<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena stanu zapalnego.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Echokardiografia (USG serca)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podstawowe badanie obrazowe wykrywaj\u0105ce wegetacje na zastawkach.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Echokardiografia przezprze\u0142ykowa (TEE)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 najbardziej czu\u0142a metoda.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena rytmu serca.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena niewydolno\u015bci kr\u0105\u017cenia.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Tomografia \/ rezonans serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w trudniejszych przypadkach, g\u0142\u00f3wnie w obrazowaniu np. o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego i poszukiwaniu powik\u0142a\u0144.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badania radioizotopowe np<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. PET w celu wykrycia ognisk zaka\u017cenia w sytuacjach w\u0105tpliwych<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>LECZENIE<\/b><\/p>\n<p><b>I<\/b><b>nfekcyjne zapalenie wsierdzia<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Antybiotyki do\u017cylne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> przez 4\u20136 tygodni (dobierane na podstawie posiew\u00f3w krwi).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie powik\u0142a\u0144, np. niewydolno\u015bci serca, arytmii.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Zabieg kardiochirurgiczny<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> w przypadku:<\/span>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">ci\u0119\u017ckiej niewydolno\u015bci zastawki,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">du\u017cych wegetacji gro\u017c\u0105cych zatorami,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">braku poprawy mimo leczenia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Nieinfekcyjne zapalenie wsierdzia<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie choroby podstawowej (np. autoimmunologicznej).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leki przeciwzakrzepowe.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">W niekt\u00f3rych przypadkach \u2013 leczenie operacyjne.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>PROFILAKTYKA<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Dobra higiena jamy ustnej, regularne kontrole stomatologiczne.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie infekcji zgodnie z zaleceniami.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Profilaktyka <\/span><b>u pacjent\u00f3w wysokiego ryzyka<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podanie antybiotyku jednorazowo przed wybranymi zabiegami stomatologicznymi.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Unikanie iniekcji pozamedycznych (np. narkotyk\u00f3w).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kontrola chor\u00f3b przewlek\u0142ych.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Regularne wizyty u kardiologa<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>PODSUMOWANIE<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zapalenie wsierdzia to powa\u017cna i potencjalnie gro\u017ana choroba, ale wcze\u015bnie rozpoznana i odpowiednio leczona daje du\u017ce szanse na pe\u0142ne wyleczenie. <\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Najwa\u017cniejsza jest szybka diagnostyka, w\u0142a\u015bciwa antybiotykoterapia oraz kontrola czynnik\u00f3w ryzyka. Bardzo wa\u017cne jest, aby w przypadku wyst\u0105pienia objaw\u00f3w sugeruj\u0105cych IZW u pacjent\u00f3w z czynnikami ryzyka (np. pacjent z wad\u0105 zastawkow\u0105 lub po operacji na zastawkach) wykona\u0107 posiewy krwi (standardowe pobranie krwi z \u017cy\u0142y do specjalnych prob\u00f3wek) i dopiero p\u00f3\u017aniej poda\u0107 empirycznie antybiotyk (je\u015bli wymaga tego stan kliniczny pacjenta). Podanie antybiotyku wcze\u015bniej zak\u0142\u00f3ca diagnostyk\u0119 oraz utrudnia rozpoznanie czynnika etiologicznego, co op\u00f3\u017ania w\u0142a\u015bciwe leczenie.<\/span><\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item716171994 }\" data-init=\"$accordion_item716171994 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item716171994 = !$accordion_item716171994\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Zw\u0119\u017cenie zastawki (np. zw\u0119\u017cenie aortalne)<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item716171994\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item716171994\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item716171994\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to jest zw\u0119\u017cenie zastawki?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zw\u0119\u017cenie zastawki serca (stenoza) to choroba, w kt\u00f3rej p\u0142atki zastawki staj\u0105 si\u0119 sztywne, pogrubia\u0142e i przez to\u00a0 niedostatecznie si\u0119 otwieraj\u0105. Utrudnia to przep\u0142yw krwi i zmusza serce do ci\u0119\u017cszej pracy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wada dotyczy najcz\u0119\u015bciej:\u00a0<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>zastawki aortalnej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 (stenoza\u00a0 aortalna)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zastawki mitralnej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rzadziej \u2014 tr\u00f3jdzielnej lub p\u0142ucnej.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Stenoza aortalna jest jedn\u0105 z najcz\u0119stszych zastawkowych wad serca. U pacjent\u00f3w doros\u0142ych\u00a0 najcz\u0119\u015bciej dotyczy os\u00f3b starszych, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z procesem starzenia i zwapnieniami w obr\u0119bie zastawki.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy stenozy aortalnej<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pocz\u0105tkowo wada mo\u017ce by\u0107 bezobjawowa. Z czasem mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 objawy, kt\u00f3re nasilaj\u0105 si\u0119 podczas wysi\u0142ku:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">duszno\u015b\u0107, szybkie m\u0119czenie si\u0119,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3le lub ucisk w klatce piersiowej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zawroty g\u0142owy lub omdlenia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">os\u0142abienie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ko\u0142atania serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w zaawansowanej chorobie \u2013 objawy niewydolno\u015bci serca (obrz\u0119ki, narastaj\u0105ca duszno\u015b\u0107 w spoczynku) lub nag\u0142y zgon sercowy spowodowany gro\u017an\u0105 arytmi\u0105 komorow\u0105<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Przyczyny<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">procesy zwyrodnieniowe i zwapnienia zwi\u0105zane z wiekiem (najcz\u0119\u015bciej),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wady wrodzone (np. zastawka dwup\u0142atkowa),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">gor\u0105czka reumatyczna (powik\u0142anie nawracaj\u0105cych bakteryjnych zapale\u0144 gard\u0142a),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">infekcyjne zapalenie wsierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby tkanki \u0142\u0105cznej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby nerek i zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek &gt; 60 lat,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">mia\u017cd\u017cyca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wysoki poziom cholesterolu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">palenie papieros\u00f3w,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby metaboliczne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wrodzone wady zastawek,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyta gor\u0105czka reumatyczna.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najwa\u017cniejsze badania to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>os\u0142uchiwanie serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 szmer nad zastawk\u0105,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Echo serca (USG)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podstawowe badanie oceniaj\u0105ce stopie\u0144 zw\u0119\u017cenia i przerost mi\u0119\u015bnia sercowego oraz kurczliwo\u015b\u0107 kom\u00f3r serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 mo\u017ce wykaza\u0107 przeci\u0105\u017cenie lewej komory,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena wielko\u015bci serca i p\u0142uc,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>test wysi\u0142kowy<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (w wybranych przypadkach),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>TK serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w celu oceny zwapnie\u0144,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>koronarografia \u2013\u00a0 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">w celu oceny zw\u0119\u017ce\u0144 w t\u0119tnicach wie\u0144cowych od\u017cywiaj\u0105cych mi\u0119sie\u0144 sercowy; niezb\u0119dna w kwalifikacji do leczenia zabiegowego.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od stopnia zw\u0119\u017cenia i objaw\u00f3w:<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><b> Leczenie zachowawcze<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontrola czynnik\u00f3w ryzyka,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leczenie wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych chor\u00f3b (np. nadci\u015bnienia),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne kontrole kardiologiczne i echo serca.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">Leki nie odwracaj\u0105 zw\u0119\u017cenia, ale \u0142agodz\u0105 objawy.<\/span><\/i><\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><b> Leczenie zabiegowe<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W przypadku ci\u0119\u017ckiego objawowego zw\u0119\u017cenia stosuje si\u0119:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>operacyjn\u0105 wymian\u0119 zastawki aortalnej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (zabieg kardiochirugiczny) \u2013 wszczepienie protezy mechanicznej lub biologicznej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>przezsk\u00f3rn\u0105 (przezcewnikow\u0105) wymian\u0119 zastawki aortalnej (TAVI)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 zabieg przeznaczyniowy, bez otwierania klatki piersiowej (cz\u0119sto u os\u00f3b starszych),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rzadziej: <\/span><b>balonowa walwuloplastyka <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">(poszerzenie zastawki za pomoc\u0105 balonu)<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u2013 g\u0142\u00f3wnie jako zabieg pomostowy lub u m\u0142odszych pacjent\u00f3w.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Profilaktyka i zalecenia<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne kontrole u kardiologa,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zdrowa dieta i aktywno\u015b\u0107 fizyczna dostosowana do stanu zdrowia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontrola cholesterolu, cukru i ci\u015bnienia t\u0119tniczego,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">unikanie palenia papieros\u00f3w,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zg\u0142aszanie objaw\u00f3w takich jak omdlenia, ucisk w klatce piersiowej czy narastaj\u0105ca duszno\u015b\u0107,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w wybranych przypadkach: <\/span><b>profilaktyka infekcyjnego zapalenia wsierdzia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (antybiotyk przed niekt\u00f3rymi zabiegami stomatologicznymi \u2014 tylko je\u015bli zaleci lekarz).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zw\u0119\u017cenia zastawek, szczeg\u00f3lnie zw\u0119\u017cenie aortalne, to cz\u0119ste choroby serca zwi\u0105zane z wiekiem. Pocz\u0105tkowo mog\u0105 nie dawa\u0107 objaw\u00f3w, dlatego wa\u017cne s\u0105 regularne badania. Odpowiednia diagnostyka i \u2013 w razie potrzeby \u2013 zabieg wszczepienia nowej zastawki pozwalaj\u0105 znacz\u0105co poprawi\u0107 komfort i d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia pacjenta.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item320388595 }\" data-init=\"$accordion_item320388595 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item320388595 = !$accordion_item320388595\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Zaciskaj\u0105ce zapalenie osierdzia<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item320388595\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item320388595\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item320388595\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to jest?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zaciskaj\u0105ce zapalenie osierdzia (konstrykcyjne zapalenie osierdzia) to choroba, w kt\u00f3rej osierdzie \u2013 czyli \u201eworek\u201d otaczaj\u0105cy serce \u2013 staje si\u0119 sztywne i pogrubia\u0142e. Traci elastyczno\u015b\u0107, przez co <\/span><b>uciska serce<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> i <\/span><b>ogranicza jego prawid\u0142owe rozszerzanie si\u0119 w trakcie nape\u0142niania krwi\u0105<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. W efekcie, krew gorzej powraca do serca, co prowadzi do objaw\u00f3w przewlek\u0142ego obwodowego zastoju i obrz\u0119k\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie podudzi, w bardziej zaawansowanym stadium tak\u017ce ud i podbrzusza) spowodowanego gromadzeniem p\u0142yn\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Osierdzie zaciskaj\u0105ce rozwija si\u0119 zwykle stopniowo. Najcz\u0119stsze objawy to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Duszno\u015b\u0107<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 szczeg\u00f3lnie przy wysi\u0142ku, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w spoczynku.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Obrz\u0119ki n\u00f3g, kostek, czasem brzucha (wodobrzusze)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Zm\u0119czenie, os\u0142abienie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, gorsza tolerancja wysi\u0142ku.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Uczucie pe\u0142no\u015bci w jamie brzusznej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, utrata apetytu.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Przyspieszona akcja serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Powi\u0119kszenie \u017cy\u0142 szyjnych<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (widoczne zw\u0142aszcza w pozycji siedz\u0105cej lub stoj\u0105cej).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Ko\u0142atanie serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Cz\u0119sto wyst\u0119puje <\/span><b>hepatomegalia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (powi\u0119kszenie w\u0105troby) i uczucie dyskomfortu pod prawym \u0142ukiem \u017cebrowym.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Objawy cz\u0119sto przypominaj\u0105 przewlek\u0142\u0105 niewydolno\u015b\u0107 serca, dlatego potrzebna jest dok\u0142adna diagnostyka.<\/span><\/p>\n<p><b>Przyczyny<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Osierdzie zaciskaj\u0105ce mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 wskutek wielu proces\u00f3w chorobowych. Najcz\u0119stsze przyczyny to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Przebyte zapalenie osierdzia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (wirusowe, bakteryjne, gru\u017alicze).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Powik\u0142ania pooperacyjne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 po operacjach kardiochirurgicznych.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Radioterapia (na\u015bwietlanie) klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Choroby autoimmunologiczne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (np. RZS, tocze\u0144).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Urazy klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Rzadziej: nowotwory, niewydolno\u015b\u0107 nerek, choroby tkanki \u0142\u0105cznej.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w przyczyna pozostaje nieznana (tzw. zapalenie idiopatyczne).<\/span><\/p>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ryzyko ro\u015bnie, je\u015bli u pacjenta wyst\u0119puj\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyty epizod zapalenia osierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wcze\u015bniejsze zabiegi chirurgiczne na sercu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">radioterapia w obr\u0119bie \u015br\u00f3dpiersia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przewlek\u0142e infekcje lub gru\u017alica,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby autoimmunologiczne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek i dializoterapia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rozpoznanie osierdzia zaciskaj\u0105cego wymaga dok\u0142adnych bada\u0144 obrazowych i oceny funkcji serca.<\/span><\/p>\n<p><b>Najcz\u0119\u015bciej wykonywane badania:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Echokardiografia (USG serca)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 badanie podstawowe; ocenia ruch \u015bcian serca, zale\u017cno\u015bci ci\u015bnieniowe, cechy ograniczenia nape\u0142niania.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>TK lub MRI serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 oceniaj\u0105 pogrubienie, zwapnienia osierdzia, stopie\u0144 ucisku.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 mo\u017ce ujawnia\u0107 zwapnienia osierdzia.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badania krwi<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w celu oceny funkcji narz\u0105d\u00f3w, stanu zapalnego.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Cewnikowanie serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (rzadziej) \u2013 wykonywane, gdy diagnoza nie jest jednoznaczna; pozwala oceni\u0107 ci\u015bnienia wewn\u0105trz jam serca.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dok\u0142adna diagnostyka jest kluczowa, poniewa\u017c objawy mog\u0105 by\u0107 podobne do kardiomiopatii restrykcyjnej.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wyb\u00f3r terapii zale\u017cy od zaawansowania choroby i stanu pacjenta.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie farmakologiczne<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Leki moczop\u0119dne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 zmniejszaj\u0105 obrz\u0119ki i duszno\u015b\u0107, ale <\/span><b>nie lecz\u0105 przyczyny<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Leczenie choroby podstawowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, je\u015bli mo\u017cliwe (np. infekcji, choroby autoimmunologicznej).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zachowawcze stosuje si\u0119 zwykle tymczasowo lub je\u015bli choroba ma przebieg odwracalny.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie zabiegowe<\/b><\/p>\n<p><b>Perikardiektomia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 operacyjne usuni\u0119cie sztywnego, zwapnia\u0142ego osierdzia; jest to jedyna metoda umo\u017cliwiaj\u0105ca trwa\u0142e skuteczne leczenie.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Zabieg przeprowadza si\u0119 w o\u015brodkach kardiochirurgicznych.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w znacz\u0105co poprawia jako\u015b\u0107 \u017cycia i zmniejsza objawy.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ryzyko powik\u0142a\u0144 zale\u017cy od stanu og\u00f3lnego pacjenta i zaawansowania choroby.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nie ma metod, kt\u00f3re w 100% zapobiegaj\u0105 powstaniu osierdzia zaciskaj\u0105cego, ale mo\u017cna zmniejszy\u0107 ryzyko poprzez:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Szybkie leczenie zapale\u0144 osierdzia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> i ich kontrol\u0119.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Unikanie niedoleczonych infekcji.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Regularne monitorowanie zdrowia u os\u00f3b po operacjach kardiochirurgicznych lub radioterapii.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kontrol\u0119 chor\u00f3b autoimmunologicznych.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Unikanie czynnik\u00f3w ryzyka gru\u017alicy lub jej odpowiednie leczenie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zaciskaj\u0105ce zapalenie osierdzia to choroba, w kt\u00f3rej sztywne, nieelastyczne osierdzie uciska serce, utrudniaj\u0105c jego prawid\u0142ow\u0105 prac\u0119. Objawia si\u0119 duszno\u015bci\u0105, obrz\u0119kami i pogorszeniem tolerancji wysi\u0142ku. Diagnoza wymaga specjalistycznych bada\u0144 obrazowych. Jedyn\u0105 metod\u0105 trwa\u0142ego leczenia jest perikardiektomia, cho\u0107 leczenie farmakologiczne mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 objawy. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia kontrola chor\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do uszkodzenia osierdzia, maj\u0105 du\u017ce znaczenie w profilaktyce.<\/span><\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item2052332518 }\" data-init=\"$accordion_item2052332518 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item2052332518 = !$accordion_item2052332518\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Zapalenie osierdzia (pericarditis)<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item2052332518\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item2052332518\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item2052332518\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to jest?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zapalenie osierdzia to stan zapalny blaszek osierdzia, zwykle towarzyszy temu gromadzenie p\u0142ynu w worku osierdziowym. Choroba mo\u017ce mie\u0107 przebieg ostry (nag\u0142y pocz\u0105tek) lub przewlek\u0142y. Pacjent trafiaj\u0105cy z podejrzeniem zapalenia osierdzia mo\u017ce mie\u0107 wst\u0119pnie rozpoznany \u201ezesp\u00f3\u0142 zapalny mi\u0119\u015bnia sercowego i osierdzia\u201d gdy\u017c w pocz\u0105tkowym etapie diagnostyki jest to trudne do doprecyzowania.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119stsze symptomy to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ostry, k\u0142uj\u0105cy b\u00f3l w klatce piersiowej, nasilaj\u0105cy si\u0119 przy le\u017ceniu i g\u0142\u0119bokim oddychaniu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ulga przy siedzeniu lub pochylaniu si\u0119 do przodu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">duszno\u015b\u0107, zw\u0142aszcza w pozycji le\u017c\u0105cej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">gor\u0105czka, os\u0142abienie, zm\u0119czenie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ko\u0142atanie serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w ci\u0119\u017cszych przypadkach: obrz\u0119ki obwodowe, uczucie ucisku.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Przyczyny<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zapalenie osierdzia mo\u017ce by\u0107 wywo\u0142ane przez:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">infekcje wirusowe (najcz\u0119\u015bciej),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">infekcje bakteryjne lub gru\u017alicze,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby autoimmunologiczne (np. tocze\u0144, twardzina uk\u0142adowa),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">powik\u0142ania po zawale serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zaburzenia metaboliczne: niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy, niewydolno\u015b\u0107 nerek (mocznica), jad\u0142owstr\u0119t psychiczny<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby nowotworowe, najcz\u0119\u015bciej wt\u00f3rne: rak piersi, p\u0142uca, jajnika, rzadziej pierwotne nowotwory serca np.: mi\u0119dzyb\u0142oniak osierdzia<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">urazy klatki piersiowej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">powik\u0142ania po zabiegach kardiochirurgicznych, tak\u017ce po zabiegach z dost\u0119pu naczyniowego \u2013 ablacje, angioplastyki (bardzo rzadko)\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">inne \u2013 amyloidoza, rozwarstwienie aorty, t\u0119tnicze nadci\u015bnienie p\u0142ucne, przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 serca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">niekt\u00f3re leki lub radioterapia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">niedawne infekcje wirusowe lub bakteryjne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby autoimmunologiczne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek, niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stan po zawale,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby nowotworowe,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wcze\u015bniejsze epizody zapalenia osierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">os\u0142abiona odporno\u015b\u0107.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119\u015bciej stosowane badania:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 charakterystyczne zmiany zapalne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena serca i p\u0142uc,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Echo serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 wykrycie p\u0142ynu w osierdziu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badania laboratoryjne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 markery stanu zapalnego (CRP, OB), troponiny, funkcja nerek, badania immunologiczne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Rezonans magnetyczny serca (MRI)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena zapalenia, pogrubienia osierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Tomografia komputerowa (TK)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w niekt\u00f3rych przypadkach<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Nak\u0142ucie worka osierdziowego i pobranie p\u0142ynu w celu wykonania bada\u0144: histologiczne, cytologiczne, immunohistologiczne i\u00a0molekularne.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od przyczyny i nasilenia:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki przeciwzapalne (NLPZ)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podstawowe leczenie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>kolchicyna<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 zmniejsza ryzyko nawrot\u00f3w,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>sterydy<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w wybranych przypadkach, gdy inne leczenie nie dzia\u0142a lub przy chorobach autoimmunologicznych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>antybiotyki<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 je\u015bli przyczyn\u0105 jest infekcja bakteryjna,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki przeciwgru\u017alicze<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w gru\u017aliczym zapaleniu osierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>drena\u017c osierdzia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w przypadku tamponady serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>operacyjne usuni\u0119cie osierdzia (perikardiektomia)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w przewlek\u0142ym, zwapnia\u0142ym zapaleniu osierdzia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">szybkie wdro\u017cenie leczenia infekcji wirusowych i bakteryjnych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne kontrole u kardiologa przy chorobach autoimmunologicznych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">unikanie intensywnego wysi\u0142ku podczas aktywnego zapalenia (zalecenie lekarza),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontrola chor\u00f3b przewlek\u0142ych (np. nerek),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stosowanie lek\u00f3w zgodnie z zaleceniami, aby zapobiega\u0107 nawrotom<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">szczepienia profilaktyczne zgodnie z wytycznymi<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zapalenie osierdzia to stan zapalny blaszek osierdzia, najcz\u0119\u015bciej zwi\u0105zany z infekcj\u0105 wirusow\u0105. Objawia si\u0119 b\u00f3lem w klatce piersiowej, gor\u0105czk\u0105 i duszno\u015bci\u0105. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w leczenie zachowawcze (NLPZ + kolchicyna) jest skuteczne, ale w ci\u0119\u017ckich sytuacjach konieczna jest interwencja zabiegowa. Wczesna diagnostyka i kontrola objaw\u00f3w s\u0105 kluczowe. Powr\u00f3t do pracy, zw\u0142aszcza fizycznej, czy aktywno\u015bci sportowej musi by\u0107 poprzedzony konsultacj\u0105 kardiologiczn\u0105 i niekiedy wykonaniem dodatkowych bada\u0144.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item251444661 }\" data-init=\"$accordion_item251444661 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item251444661 = !$accordion_item251444661\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Choroby t\u0119tnic obwodowych (PAD)<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item251444661\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item251444661\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item251444661\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to s\u0105 choroby t\u0119tnic obwodowych?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Choroby t\u0119tnic obwodowych (PAD, z ang. Peripheral Artery Disease) to schorzenia, w kt\u00f3rych dochodzi do <\/span><b>zw\u0119\u017cenia lub zamkni\u0119cia t\u0119tnic<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> doprowadzaj\u0105cych krew do ko\u0144czyn, najcz\u0119\u015bciej dolnych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niedokrwienie ko\u0144czyn prowadzi do b\u00f3lu, os\u0142abienia i w zaawansowanych przypadkach do powa\u017cnych powik\u0142a\u0144, takich jak trudno goj\u0105ce si\u0119 rany czy martwica, wymagaj\u0105ca amputacji.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119stsze objawy PAD to:<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy wczesne<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l n\u00f3g podczas chodzenia (\u201echromanie przestankowe\u201d) \u2014 ust\u0119puje po kr\u00f3tkim odpoczynku,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci lub zm\u0119czenia n\u00f3g,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zimne stopy, blado\u015b\u0107 sk\u00f3ry.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Objawy bardziej zaawansowane<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l n\u00f3g r\u00f3wnie\u017c w spoczynku, szczeg\u00f3lnie w nocy,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wolniejsze gojenie ran na stopach,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">utrata ow\u0142osienia na nogach,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">os\u0142abienie\/zanik t\u0119tna na stopach.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Objawy alarmowe<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">owrzodzenia, rany, p\u0119kni\u0119cia sk\u00f3ry, kt\u00f3re si\u0119 nie goj\u0105,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ciemne przebarwienia sk\u00f3ry, oznaki martwicy.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">W takich przypadkach konieczna jest <\/span><b>pilna konsultacja medyczna<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Przyczyna<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119\u015bciej PAD jest wynikiem <\/span><b>mia\u017cd\u017cycy<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, czyli przewlek\u0142ego procesu odk\u0142adania si\u0119 cholesterolu, wapnia i kom\u00f3rek zapalnych w \u015bcianie t\u0119tnic. Prowadzi to do ich zw\u0119\u017cenia i zmniejszenia przep\u0142ywu krwi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rzadziej przyczyn\u0105 mog\u0105 by\u0107:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zapalne choroby naczy\u0144 (np. choroba Buergera),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">urazy,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zatory (np. skrzepliny z serca),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zw\u0119\u017cenia po radioterapii.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Czynniki zwi\u0119kszaj\u0105ce ryzyko rozwoju PAD to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>palenie tytoniu<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (najwa\u017cniejszy czynnik ryzyka),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>cukrzyca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>wysoki cholesterol<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (LDL),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">oty\u0142o\u015b\u0107 i ma\u0142a aktywno\u015b\u0107 fizyczna,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek powy\u017cej 60 lat,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">mia\u017cd\u017cyca innych t\u0119tnic (np. choroba wie\u0144cowa),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">dodatni wywiad rodzinny.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119\u015bciej stosowane metody:<\/span><\/p>\n<p><b>Badania podstawowe<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Wywiad i badanie fizykalne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, ocena t\u0119tna na ko\u0144czynach,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>ABI<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 wska\u017anik kostka\u2013rami\u0119: por\u00f3wnanie ci\u015bnienia t\u0119tniczego krwi w nodze i na ramieniu; niskie warto\u015bci wskazuj\u0105 na niedokrwienie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Badania obrazowe<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>USG Doppler t\u0119tnic ko\u0144czyn<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 ocena przep\u0142ywu krwi i lokalizacji zw\u0119\u017ce\u0144,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Angio-CT<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> lub <\/span><b>Angio-MR<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 dok\u0142adniejsze obrazowanie naczy\u0144,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Angiografia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 najdok\u0142adniejsze badanie, cz\u0119sto po\u0142\u0105czone z zabiegiem.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od stopnia zaawansowania choroby.<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><b> Leczenie zachowawcze (podstawowe u wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w)<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Zaprzestanie palenia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 kluczowe!<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Regularna <\/span><b>aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (program marsz\u00f3w 3\u20135 razy w tygodniu),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Dieta<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> uboga w t\u0142uszcze nasycone,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych:<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 cukrzycy,<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 nadci\u015bnienia,<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 hipercholesterolemii.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leki<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leki przeciwp\u0142ytkowe (np. <\/span><b>ASA lub klopidogrel<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">) \u2013 poprawiaj\u0105 przep\u0142yw krwi i zmniejszaj\u0105 ryzyko powik\u0142a\u0144,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Statyny \u2013 obni\u017caj\u0105 cholesterol i stabilizuj\u0105 blaszki mia\u017cd\u017cycowe,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leki poprawiaj\u0105ce kr\u0105\u017cenie w ko\u0144czynach (np. cilostazol \u2013 w wybranych przypadkach).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"2\">\n<li><b> Leczenie zabiegowe<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Stosowane, gdy objawy s\u0105 nasilone lub leczenie zachowawcze nie przynosi efektu.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Angioplastyka balonowa<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 poszerzenie zw\u0119\u017conej t\u0119tnicy balonem,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Implantacja stentu <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 wszczepienie metalowej siatki utrzymuj\u0105cej szerokie \u015bwiat\u0142o naczynia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Bypass naczyniowy<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 omini\u0119cie zw\u0119\u017cenia w\u0142asn\u0105 \u017cy\u0142\u0105 lub protez\u0105,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie owrzodze\u0144 i tkanek mi\u0119kkich.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Aby zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania lub op\u00f3\u017ani\u0107 progresj\u0119:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>rzucenie palenia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 najwa\u017cniejszy punkt,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne <\/span><b>spacery i aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">utrzymywanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontrola ci\u015bnienia, glukozy i cholesterolu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zdrowa dieta ochronna (bogata w warzywa, ryby, produkty pe\u0142noziarniste),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">dbanie o stopy, szczeg\u00f3lnie u os\u00f3b z cukrzyc\u0105,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne kontrole lekarskie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Choroby t\u0119tnic obwodowych to przewlek\u0142a choroba wynikaj\u0105ca najcz\u0119\u015bciej z mia\u017cd\u017cycy, prowadz\u0105ca do niedokrwienia ko\u0144czyn. Wczesne objawy cz\u0119sto s\u0105 bagatelizowane, dlatego tak wa\u017cna jest szybka diagnostyka i modyfikacja czynnik\u00f3w ryzyka.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie obejmuje aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, farmakoterapi\u0119, a w bardziej zaawansowanych przypadkach leczenie zabiegowe.<\/span><\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item1917617875 }\" data-init=\"$accordion_item1917617875 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item1917617875 = !$accordion_item1917617875\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item1917617875\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item1917617875\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item1917617875\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Definicja<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze to <\/span><b>przewlek\u0142a choroba<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, w kt\u00f3rej ci\u015bnienie krwi w naczyniach jest trwale podwy\u017cszone.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">U os\u00f3b doros\u0142ych nadci\u015bnienie t\u0119tnicze rozpoznaje si\u0119, gdy:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>ci\u015bnienie t\u0119tnicze skurczowe wynosi \u2265140 mm Hg i\/lub ci\u015bnienie t\u0119tnicze rozkurczowe wynosi \u226590 mm Hg<\/b> <span style=\"font-weight: 400;\">mierzone w gabinecie lekarskim, na podstawie minimum dw\u00f3ch pomiar\u00f3w z dw\u00f3ch wizyt<\/span><b> odbytych w ci\u0105gu 4 tygodni<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>ci\u015bnienie t\u0119tnicze skurczowe wynosi \u2265<\/b><b>135<\/b><b> i<\/b><b>\/lub ci\u015bnienie t\u0119tnicze rozkurczowe wynosi \u2265<\/b><b>85 mmHg<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> w pomiarach domowych<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">, kt\u00f3re <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">powinny by\u0107 wykonywane dwa razy dziennie (rano i wieczorem) o tej samej porze przez co najmniej 3 -7 dni\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Choroba cz\u0119sto przebiega bezobjawowo, ale nieleczone nadci\u015bnienie t\u0119tnicze z czasem mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych powik\u0142a\u0144 narz\u0105dowych, takich jak:\u00a0<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przerost lewej komory serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przyspieszony rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy w t\u0119tnicach szyjnych, wie\u0144cowych, nerkowych i t\u0119tnicach ko\u0144czyn dolnych,\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zawa\u0142 serca,\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">udar m\u00f3zgu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">upo\u015bledzenie czynno\u015bci nerek,\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rozwarstwienie aorty,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0zmian w naczyniach siatk\u00f3wki i upo\u015bledzenie wzroku<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wiele os\u00f3b przez d\u0142ugi czas nie odczuwa \u017cadnych dolegliwo\u015bci. Gdy si\u0119 pojawiaj\u0105, mog\u0105 obejmowa\u0107:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3le g\u0142owy (zw\u0142aszcza potyliczne),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zawroty g\u0142owy,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">szumy w uszach,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ko\u0142atanie serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">duszno\u015b\u0107,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0142atw\u0105 m\u0119czliwo\u015b\u0107,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zaburzenia widzenia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nag\u0142y, bardzo wysoki wzrost ci\u015bnienia mo\u017ce wymaga\u0107 pilnej pomocy medycznej.<\/span><\/p>\n<p><b>Przyczyny<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w (ponad 90% przypadk\u00f3w) nadci\u015bnienie ma charakter <\/span><b>pierwotny<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 tzn. nie ma jednej konkretnej przyczyny, a na jego rozw\u00f3j wp\u0142ywa wiele czynnik\u00f3w. Rzadziej nadci\u015bnienie ma charakter <\/span><b>wt\u00f3rny<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (ok. 10%) i jest zwi\u0105zane z:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">chorobami nerek (np. przewlek\u0142a choroba nerek, zw\u0119\u017cenie t\u0119tnicy nerkowej)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">chorobami gruczo\u0142\u00f3w wydzielania wewn\u0119trznego<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> (np. tarczycy, nadnerczy),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obturacyjnym bezdechem sennym,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">dzia\u0142aniem ubocznym lek\u00f3w (np. steryd\u00f3w, NLPZ) i substancji psychoaktywnych (np. alkohol, nikotyna, kokaina, amfetamina)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Istnieje wiele czynnik\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105cych ryzyko nadci\u015bnienia. Do czynnik\u00f3w <\/span><b>niemodyfikalnych,<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> czyli niezale\u017cnych od pacjenta nale\u017c\u0105:\u00a0<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek (wzrost ryzyka po 40\/55 r.\u017c.),\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">p\u0142e\u0107 (m\u0119\u017cczy\u017ani cz\u0119\u015bciej w m\u0142odszym wieku, kobiety po menopauzie),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0obci\u0105\u017cenie rodzinne, szczeg\u00f3lnie wyst\u0119powanie przedwczesnych chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0Do najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w <\/span><b>modyfikowalnych<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, czyli takich, na kt\u00f3re pacjent mo\u017ce sam wp\u0142ywa\u0107 nale\u017c\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">siedz\u0105cy tryb \u017cycia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">dieta bogata w s\u00f3l i produkty wysoko przetworzone<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">hipercholesterolemia (st\u0119\u017cenie cholesterolu frakcji LDL we krwi)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">cukrzyca (st\u0119\u017cenie glukozy we krwi)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadmierne spo\u017cywanie alkoholu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nikotynizm,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przewlek\u0142y stres,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zbyt ma\u0142a ilo\u015b\u0107 snu<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rozpoznanie nadci\u015bnienia opiera si\u0119 na <\/span><b>wielokrotnych pomiarach ci\u015bnienia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>w gabinecie lekarskim<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, wykonywanych w wygodnej pozycji siedz\u0105cej po 5 minutach odpoczynku; pacjenci powinni unika\u0107 \u0107wicze\u0144 fizycznych i \u015brodk\u00f3w pobudzaj\u0105cych (kofeina, tyto\u0144) przez co najmniej 30 minut przed pomiarem.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>pomiary domowe<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> wykonywane samodzielnie przez pacjenta (HBPM) zwykle aparatem naramiennym<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>ca\u0142odobowe <\/b><b>automatyczne monitorowanie ci\u015bnienia t\u0119tniczego<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (tzw. holter ci\u015bnieniowy, ABPM), w kt\u00f3rym wykorzystuje si\u0119 w pe\u0142ni zautomatyzowane urz\u0105dzenie oscylometryczne, zwykle przez okres 24 godzin, i mierzy ci\u015bnienie t\u0119tnicze w ustalonych odst\u0119pach czasu.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dodatkowo wykonuje si\u0119:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">badania krwi \u2013 morfologi\u0119 krwi obwodowej, profil lipidowy, glikemi\u0119, st\u0119\u017cenie elektrolit\u00f3w, st\u0119\u017cenie kreatyniny z oszacowaniem przes\u0105czania k\u0142\u0119buszkowego, st\u0119\u017cenie TSH<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">badanie og\u00f3lne moczu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">EKG<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W ocenie wyst\u0119powania powik\u0142a\u0144 narz\u0105dowych wykonuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">badanie echokardiograficzne,\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">USG t\u0119tnic szyjnych i kr\u0119gowych<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">USG jamy brzusznej (lub samych nerek),\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">badanie dna oka<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ocena wska\u017anika uwapnienia t\u0119tnic wie\u0144cowych lub angio-TK t\u0119tnic wie\u0144cowych<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">badania hormonalne \u2013 gdy podejrzewa si\u0119 nadci\u015bnienie wt\u00f3rne.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><b>Leczenie przewlek\u0142e NT obejmuje:<\/b><\/p>\n<p><b>1) Zmiana stylu \u017cycia (podstawa terapii)<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ograniczenie soli (do &lt; 5 g dziennie),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rezygnacja z alkoholu lub jego ograniczenie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">dieta bogata w warzywa, owoce, produkty pe\u0142noziarniste (dieta DASH),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">codzienna aktywno\u015b\u0107 fizyczna i\u00a0zaplanowane \u0107wiczenia (co najmniej 150\u2013300 min\/tydz. \u0107wicze\u0144 o\u00a0umiarkowanej intensywno\u015bci)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zmniejszenie i normalizacja masy cia\u0142a\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rzucenie palenia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">odpowiednia ilo\u015b\u0107 snu.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>2) Leczenie farmakologiczne<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119\u015bciej stosowane s\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">blokery receptora angiotensynowego (ARB),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u03b2-blokery,\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">blokery kana\u0142u wapniowego,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">diuretyki tiazydowe\/tiazydopodobne<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">oraz leki dodatkowe takie jak antagoni\u015bci reeptora mineralokortykoidowego, \u03b1<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">1<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">-blokery, diuretyki p\u0119tlowe<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie dobiera si\u0119 indywidualnie, jednak\u017ce <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 chorych wymaga leczenia skojarzonego (wieloma lekami). <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Wi\u0119kszo\u015b\u0107<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> lek\u00f3w hipotensyjnych wywo\u0142uje pe\u0142ny efekt hipotensyjny po kilku tygodniach przyjmowania, dlatego skuteczno\u015b\u0107 zastosowanego leczenia ocenia si\u0119 po up\u0142ywie 2\u20134 tyg. Regularne stosowanie farmakoterapii skutecznie zmniejsza ryzyko rozwoju powik\u0142a\u0144 narz\u0105dowych. Cz\u0119sto\u015b\u0107 wizyt kontrolnych zale\u017cy od ca\u0142kowitego ryzyka sercowo-naczyniowego i wysoko\u015bci ci\u015bnienia t\u0119tniczego u danego chorego, a tak\u017ce od wsp\u00f3\u0142pracy chorego (np. samodzielnego mierzenia ci\u015bnienia t\u0119tniczego w domu). Po osi\u0105gni\u0119ciu po\u017c\u0105danego ci\u015bnienia t\u0119tniczego i opanowaniu innych czynnik\u00f3w ryzyka cz\u0119sto\u015b\u0107 wizyt mo\u017cna znacznie zmniejszy\u0107. Wizyta kontrolna powinna by\u0107 poprzedzona tygodniowym okresem samodzielnych pomiar\u00f3w ci\u015bnienia t\u0119tniczego<\/span><\/p>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Aby zmniejszy\u0107 ryzyko rozwoju nadci\u015bnienia:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularnie mierz ci\u015bnienie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">utrzymuj prawid\u0142ow\u0105 mas\u0119 cia\u0142a,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ogranicz s\u00f3l i alkohol,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uprawiaj aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">dbaj o sen i odpoczynek,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">unikaj przewlek\u0142ego stresu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">rzu\u0107 palenie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontroluj cholesterol i glikemi\u0119.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze to bardzo cz\u0119sta choroba, cz\u0119sto przebiegaj\u0105ca bezobjawowo, ale mog\u0105ca prowadzi\u0107 do gro\u017anych powik\u0142a\u0144. Regularne pomiary ci\u015bnienia, zdrowy styl \u017cycia i odpowiednie leczenie pozwalaj\u0105 skutecznie kontrolowa\u0107 chorob\u0119 i zapobiega\u0107 gro\u017anym powik\u0142aniom.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item218489699 }\" data-init=\"$accordion_item218489699 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item218489699 = !$accordion_item218489699\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">T\u0119tniaki (np. aorty) <\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item218489699\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item218489699\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item218489699\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to jest t\u0119tniak?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u0119tniak to nieprawid\u0142owe poszerzenie \u015bwiat\u0142a t\u0119tnicy o ponad 50% jej prawid\u0142owej \u015brednicy.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w <\/span><b>aorcie brzusznej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, ale mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w aorcie piersiowej, t\u0119tnicach ko\u0144czyn czy m\u00f3zgowych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u015aciana naczynia w miejscu poszerzenia jest os\u0142abiona, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do <\/span><b>p\u0119kni\u0119cia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> t\u0119tniaka, co jest stanem bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w t\u0119tniaki nie daj\u0105 \u017cadnych objaw\u00f3w przez wiele lat.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Cz\u0119sto wykrywane s\u0105 przypadkowo.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107:<\/b><\/p>\n<p><b>T\u0119tniak aorty brzusznej (AAA):<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">pulsuj\u0105cy guz w jamie brzusznej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3le w dole plec\u00f3w lub brzucha,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie pe\u0142no\u015bci, ucisku.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>T\u0119tniak aorty piersiowej (TAA):<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l w klatce piersiowej, mi\u0119dzy \u0142opatkami,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">chrypka, kaszel, duszno\u015b\u0107,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">trudno\u015bci z po\u0142ykaniem.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Objawy p\u0119kni\u0119cia t\u0119tniaka (nag\u0142y stan zagro\u017cenia \u017cycia):<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">bardzo silny b\u00f3l brzucha lub klatki piersiowej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">spadek ci\u015bnienia, os\u0142abienie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">omdlenie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Przyczyny powstawania t\u0119tniak\u00f3w<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najcz\u0119stsze:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>mia\u017cd\u017cyca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (odk\u0142adanie blaszek t\u0142uszczowych os\u0142abiaj\u0105cych \u015bcian\u0119 t\u0119tnicy),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby genetyczne (zesp\u00f3\u0142 Marfana, zesp\u00f3\u0142 Ehlersa\u2013Danlosa),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stany zapalne naczy\u0144.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rzadziej:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">urazy,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">infekcje,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyty zabieg lub radioterapia w okolicy naczynia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">palenie papieros\u00f3w (najsilniejszy, zw\u0142aszcza dla AAA),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek &gt; 65 lat,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">p\u0142e\u0107 m\u0119ska,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wysoki cholesterol,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">dodatni wywiad rodzinny,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">oty\u0142o\u015b\u0107, brak aktywno\u015bci fizycznej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby tkanki \u0142\u0105cznej.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najwa\u017cniejsze badania:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>USG jamy brzusznej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podstawowe badanie przesiewowe dla t\u0119tniaka aorty brzusznej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Tomografia komputerowa (angio-CT)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 dok\u0142adna ocena rozmiaru i kszta\u0142tu t\u0119tniaka,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Rezonans magnetyczny (angio-MR)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (mo\u017ce sugerowa\u0107 poszerzenie aorty).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wa\u017cne: regularne kontrole pozwalaj\u0105 oceni\u0107 tempo powi\u0119kszania si\u0119 t\u0119tnika, co przek\u0142ada si\u0119 na podejmowane decyzje terapeutyczne.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<ol>\n<li><b> Obserwacja i kontrola<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Przy ma\u0142ych t\u0119tniakach (np. &lt; 5,0 cm w aorcie brzusznej):<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne USG\/angio-CT,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leczenie nadci\u015bnienia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">statyny,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">bezwzgl\u0119dne <\/span><b>zaprzestanie palenia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"2\">\n<li><b> Leczenie operacyjne (gdy t\u0119tniak jest du\u017cy lub szybko ro\u015bnie)<\/b><\/li>\n<\/ol>\n<p><b>Metody:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EVAR\/TEVAR<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 przezsk\u00f3rne wszczepienie stentgraftu (mniej inwazyjne),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>operacja klasyczna<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 wymiana zaj\u0119tego odcinka t\u0119tnicy na protez\u0119 naczyniow\u0105.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wskazania obejmuj\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">du\u017ca \u015brednica t\u0119tniaka (&gt;55 mm u m\u0119\u017cczyzn lub 50-52 mm u kobiet) lub szybki wzrost (o 5 mm w p\u00f3\u0142 roku) u pacjent\u00f3w bezobjawowych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">objawy,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">p\u0119kni\u0119cie t\u0119tniaka (stan nag\u0142y wymagaj\u0105cy natychmiastowej interwencji) lub stan zagra\u017caj\u0105cy p\u0119kni\u0119ciem.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ca\u0142kowite <\/span><b>rzucenie palenia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontrola ci\u015bnienia t\u0119tniczego,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">prawid\u0142owy poziom cholesterolu i glikemii,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">aktywno\u015b\u0107 fizyczna (spacery, jazda na rowerze, p\u0142ywanie),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zdrowa dieta, utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne badania przesiewowe u os\u00f3b z grup ryzyka,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leczenie nadci\u015bnienia i mia\u017cd\u017cycy.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u0119tniaki t\u0119tnic, zw\u0142aszcza aorty, cz\u0119sto rozwijaj\u0105 si\u0119 bezobjawowo i mog\u0105 przez lata nie dawa\u0107 \u017cadnych sygna\u0142\u00f3w ostrzegawczych.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Najwa\u017cniejsze to <\/span><b>wczesne wykrycie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, regularne kontrole oraz eliminacja czynnik\u00f3w ryzyka. W przypadku du\u017cych t\u0119tniak\u00f3w konieczne jest leczenie zabiegowe, kt\u00f3re zapobiega ich p\u0119kni\u0119ciu.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item87200869 }\" data-init=\"$accordion_item87200869 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item87200869 = !$accordion_item87200869\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item87200869\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item87200869\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item87200869\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Definicja<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich to schorzenie polegaj\u0105ce na powstaniu skrzepliny (zakrzepu) w \u017cy\u0142ach g\u0142\u0119bokich, najcz\u0119\u015bciej \u017cy\u0142 ko\u0144czyn dolnych (ponad 90% przypadk\u00f3w). Zakrzep utrudnia lub ca\u0142kowicie blokuje przep\u0142yw krwi. Najgro\u017aniejszym powik\u0142aniem jest <\/span><b>zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Jest to stan potencjalnie zagra\u017caj\u0105cy \u017cyciu, do kt\u00f3rego dochodzi, gdy fragment lub ca\u0142a skrzeplina oderwie si\u0119 i przemie\u015bci si\u0119 z pr\u0105dem krwi do p\u0142uc.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Transport krwi w uk\u0142adzie \u017cylnym, szczeg\u00f3lnie w ko\u0144czynach dolnych, stanowi z\u0142o\u017cony proces, przeciwstawiaj\u0105cy si\u0119 sile grawitacji. Efektywny przep\u0142yw krwi \u017cylnej jest mo\u017cliwy dzi\u0119ki pracy serca, podci\u015bnieniu generowanemu \u015br\u00f3dbrzusznie, pompie mi\u0119\u015bniowo-stawowej oraz zastawkom \u017cylnym, kt\u00f3re zapobiegaj\u0105 cofaniu si\u0119 krwi \u017cylnej. Zaburzenie tej r\u00f3wnowagi, np. wskutek d\u0142ugiego unieruchomienia, mo\u017ce inicjowa\u0107 proces patologiczny. Zast\u00f3j \u017cylny b\u0119d\u0105cy konsekwencj\u0105 spowolnienia przep\u0142ywu krwi, w po\u0142\u0105czeniu z dodatkowymi czynnikami ryzyka, mo\u017ce zapocz\u0105tkowa\u0107 proces zakrzepowy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich wyst\u0119puje z cz\u0119sto\u015bci\u0105 <\/span><b>2-3 os\u00f3b na 1000<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> w populacji og\u00f3lnej. W grupie os\u00f3b powy\u017cej 80 roku \u017cycia zachorowalno\u015b\u0107 wzrasta znacz\u0105co, osi\u0105gaj\u0105c poziom <\/span><b>6 przypadk\u00f3w na 1000<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> os\u00f3b rocznie. Szacuje si\u0119, \u017ce w Polsce ka\u017cdego roku zakrzepic\u0119 \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich diagnozuje si\u0119 u oko\u0142o <\/span><b>60-80 tysi\u0119cy os\u00f3b<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Objawy mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cne nasilenie, a u niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w choroba mo\u017ce mie\u0107 przebieg bezobjawowy. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce objawy to:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obrz\u0119k jednej ko\u0144czyny,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l ko\u0144czyny, nasilaj\u0105cy si\u0119 przy chodzeniu lub staniu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie napi\u0119cia lub ci\u0119\u017cko\u015bci ko\u0144czyny<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zaczerwienienie i wzmo\u017cone ucieplenie sk\u00f3ry,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wzmo\u017cone napi\u0119cie sk\u00f3ry\u00a0\u2013 staje si\u0119 ona b\u0142yszcz\u0105ca i napi\u0119ta<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zwi\u0119kszona tkliwo\u015b\u0107 wzd\u0142u\u017c przebiegu \u017cy\u0142y.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Przyczyny<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nieprawid\u0142owy przep\u0142yw krwi \u017cylnej jest uwa\u017cany za czynnik niezb\u0119dny, ale zwykle niewystarczaj\u0105cy do rozwoju zakrzepicy \u017cylnej. Czynnikiem inicjuj\u0105cym proces krzepni\u0119cia jest uszkodzenie wewn\u0119trznej powierzchni \u015bciany naczynia (tzw. \u015br\u00f3db\u0142onka). Mo\u017ce ono by\u0107 spowodowane przez uraz, czy te\u017c przez przewlek\u0142e nadci\u015bnienie \u017cylne (uszkodzenie przewlek\u0142e doprowadzaj\u0105ce do reakcji zapalnej). Je\u015bli obecne s\u0105 dodatkowe czynniki ryzyka \u2013 np. nadmierna lepko\u015b\u0107 krwi (np. w wyniku odwodnienia), albo zaburzenia krzepni\u0119cia (tzw. trombofilia wrodzona lub nabyta), prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia zakrzepicy \u017cylnej znacz\u0105co wzrasta.<\/span><\/p>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">d\u0142ugotrwa\u0142e unieruchomienie ko\u0144czyny (&gt; 3 dni)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyta operacja w ci\u0105gu ostatnich 3 miesi\u0119cy<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nowotw\u00f3r z\u0142o\u015bliwy (aktywny lub w trakcie leczenia)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">oty\u0142o\u015b\u0107 (warto\u015bci BMI &gt; 30)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ci\u0105\u017ca i po\u0142\u00f3g (w czasie ci\u0105\u017cy ryzyko jest 4-6 razy wy\u017csze; w po\u0142ogu nawet o 15-35 razy wy\u017csze)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stosowanie doustnych \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych lub hormonalnej terapii zast\u0119pczej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyta wcze\u015bniej zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich lub zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek powy\u017cej 60 lat<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">d\u0142ugotrwa\u0142a podr\u00f3\u017c (&gt; 6 godzin)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wyst\u0119powanie niewydolno\u015bci \u017cylnej, w tym \u017cylak\u00f3w ko\u0144czyn dolnych<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zakrzepowe zapalenie \u017cy\u0142 powierzchownych<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">urazy ko\u0144czyn dolnych<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">trombofilie (nadkrzepliwo\u015bci) wrodzone<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zesp\u00f3\u0142 antyfosfolipidowy\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">odwodnienie<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">niewydolno\u015b\u0107 serca powi\u0105zana z zastojem \u017cylnym<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">sepsa i ci\u0119\u017ckie infekcje<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rozpoznanie choroby opiera si\u0119 na ocenie potencjalnych czynnik\u00f3w ryzyka, obecno\u015bci wymienionych objaw\u00f3w klinicznych oraz na wynikach bada\u0144 obrazowych i test\u00f3w laboratoryjnych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Podstawowym badaniem obrazowym, stosowanym w rozpoznaniu zakrzepicy \u017cylnej jest <\/span><b>badanie ultrasonograficzne (USG) z jednoczasow\u0105 ocen\u0105 przep\u0142ywu w z u\u017cyciem trybu dopplerowskiego i tzw. pr\u00f3bami uciskowymi<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W\u015br\u00f3d bada\u0144 laboratoryjnych wa\u017cnym badaniem pomocniczym jest oznaczanie poziomu D-dimer\u00f3w, tj. produkt\u00f3w rozpadu fibryny jednego ze sk\u0142adnik\u00f3w skrzepliny. Jednak\u017ce, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce podwy\u017cszony wynik tego oznaczenia, chocia\u017c mo\u017ce sugerowa\u0107 zakrzepic\u0119, nie rozstrzyga jednoznacznie o jej obecno\u015bci, szczeg\u00f3lnie w przypadku wynik\u00f3w nieznacznie przekraczaj\u0105cych g\u00f3rny zakres normy.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie wi\u0119kszo\u015bci Pacjent\u00f3w z zakrzepic\u0105 \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich, dzi\u0119ki dost\u0119pno\u015bci nowoczesnych lek\u00f3w przeciwzakrzepowych, mo\u017ce by\u0107 bezpiecznie prowadzone <\/span><b>ambulatoryjnie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, z zastrze\u017ceniem, \u017ce w przypadku wyst\u0105pienia lub nasilenia si\u0119 niepokoj\u0105cych objaw\u00f3w Pacjent powinien niezw\u0142ocznie zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do szpitala.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W przypadkach chorych z nasilonymi i bardzo objawowymi zakrzepicami proksymalnymi (z du\u017cym ryzykiem powik\u0142a\u0144 zatorowych i ryzykiem rozwini\u0119cia siniczego obrz\u0119ku ko\u0144czyny) leczenie zazwyczaj prowadzone jest w warunkach szpitalnych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wielokrotnie w pierwszym etapie leczenia (zwykle przez kilka \u2013 kilkana\u015bcie dni) stosowane jest leczenie <\/span><b>heparyn\u0105 drobnocz\u0105steczkow\u0105<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013podawan\u0105 w postaci zastrzyk\u00f3w podsk\u00f3rnych. W kolejnym etapie heparyna zast\u0119powana jest lekami stosowanymi doustnie i takie leczenie kontynuowane jest przez co najmniej trzy miesi\u0105ce. W ostatnich latach, dzi\u0119ki poprawie dost\u0119pno\u015bci <\/span><b>doustnych bezpo\u015brednich antykoagulant\u00f3w<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, cz\u0119sto zamiast pocz\u0105tkowego etapu leczenia heparyn\u0105, od razu wdra\u017cane s\u0105 doustne preparaty przeciwzakrzepowe (takie jak <\/span><b>rywaroksaban, apiksaban, dabigatran<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">,). Rutynowo doustne leczenie przeciwkrzepliwe (<\/span><b>bezpo\u015brednie doustne antykoagulanty<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> lub w wybranych sytuacjach klinicznych <\/span><b>antagoni\u015bci witaminy K<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">) kontynuowane jest przez co najmniej 3-6 miesi\u0119cy. Zale\u017cnie od sytuacji klinicznej, czynnik\u00f3w ryzyka nawrotu zakrzepicy oraz obecno\u015bci trombofilii leczenie przeciwkrzepliwe jest kontynuowane przed d\u0142u\u017cszy okres, niejednokrotnie przewlekle (tzw. profilaktyka wt\u00f3rna), o czym decyduje lekarz prowadz\u0105cy w porozumieniu z pacjentem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W niekt\u00f3rych przypadkach leczenie farmakologiczne mo\u017ce by\u0107 po\u0142\u0105czone z usuni\u0119ciem materia\u0142u zatorowego metodami chirurgicznymi lub cz\u0119\u015bciej ma\u0142oinwazyjnymi metodami przezsk\u00f3rnymi.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wa\u017cnym uzupe\u0142nieniem leczenia farmakologicznego w zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich jest stosowanie wyrob\u00f3w uciskowych (<\/span><b>tzw. kompresjoterapia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">). Po\u0144czochy lub podkolan\u00f3wki uciskowe poprawiaj\u0105 komfort Pacjenta poprzez redukcj\u0119 przekrwienia i obrz\u0119ku ko\u0144czyny, przez co r\u00f3wnie\u017c powoduj\u0105 zmniejszenie dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych. Zaobserwowano, \u017ce stosowanie kompresjoterapii w trakcie leczenia zakrzepicy (i w okresie p\u00f3\u017aniejszym) zmniejsza ryzyko wyst\u0105pienia i rozleg\u0142o\u015b\u0107 trwa\u0142ych uszkodze\u0144 naczy\u0144 \u017cylnych (<\/span><b>w tzw. zespole pozakrzepowym<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">).<\/span><\/p>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne wstawanie i poruszanie si\u0119 podczas d\u0142ugich podr\u00f3\u017cy,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0107wiczenia st\u00f3p i \u0142ydek podczas siedzenia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nawodnienie,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stosowanie po\u0144czoch uciskowych w grupach ryzyka,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w szpitalu \u2013 profilaktyczne stosowanie heparyny drobnocz\u0105steczkowej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kontrola masy cia\u0142a i zaprzestanie palenia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">unikanie d\u0142ugotrwa\u0142ego unieruchomienia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zakrzepica \u017cylna to powa\u017cne schorzenie, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do gro\u017anych powik\u0142a\u0144, takich jak zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna. Wczesne rozpoznanie i wdro\u017cenie leczenia przeciwkrzepliwego pozwalaj\u0105 unikn\u0105\u0107 powik\u0142a\u0144. Wa\u017cne jest tak\u017ce zapobieganie nawrotom poprzez zdrowy styl \u017cycia, ruch i kontrol\u0119 czynnik\u00f3w ryzyka.<\/span><\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item1975161993 }\" data-init=\"$accordion_item1975161993 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item1975161993 = !$accordion_item1975161993\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">Zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item1975161993\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item1975161993\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item1975161993\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Czym jest zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ostra zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna jest <\/span><b>trzeci\u0105 co do cz\u0119sto\u015bci<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> wyst\u0119powania chorob\u0105 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, kt\u00f3ra odpowiada za tysi\u0105ce hospitalizacji rocznie i wi\u0105\u017ce si\u0119 z wysokimi wska\u017anikami wczesnej \u015bmiertelno\u015bci, osi\u0105gaj\u0105c <\/span><b>nawet 50 %<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> w przypadkach niestabilnych hemodynamicznie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna jest wynikiem zw\u0119\u017cenia lub zamkni\u0119cia t\u0119tnicy p\u0142ucnej lub jej rozga\u0142\u0119zie\u0144 przez materia\u0142 zatorowy, najcz\u0119\u015bciej pochodz\u0105cy ze skrzepliny umiejscowionej w uk\u0142adzie \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich ko\u0144czyn dolnych lub miednicy. Zdecydowanie rzadziej do rozwoju zatorowo\u015bci p\u0142ucnej dochodzi bezpo\u015brednio w \u0142o\u017cysku p\u0142ucnym.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zatorowo\u015b\u0107 powoduje zmiany w uk\u0142adzie kr\u0105\u017cenia oraz oddechowym, a odpowied\u017a hemodynamiczna na mechaniczn\u0105 niedro\u017cno\u015b\u0107 t\u0119tnic p\u0142ucnych zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od wielko\u015bci materia\u0142u zatorowego oraz wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych chor\u00f3b serca i p\u0142uc. Zamkni\u0119cie g\u0142\u00f3wnych t\u0119tnic p\u0142ucnych skutkuje nag\u0142ym wzrostem oporu w \u0142o\u017cysku p\u0142ucnym, a w konsekwencji upo\u015bledzeniem funkcji skurczowej prawej komory oraz wymiany gazowej, w dalszej kolejno\u015bci rozwojem wstrz\u0105su i niewydolno\u015bci oddechowej, a ostatecznie zatrzymania akcji serca.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kliniczna klasyfikacja stopnia ci\u0119\u017cko\u015bci ostrej zatorowo\u015bci p\u0142ucnej opiera si\u0119 na szacowanym ryzyku zgonu. Klasyfikacja ci\u0119\u017cko\u015bci ZP ma istotne znaczenie dla wdro\u017cenia odpowiedniego leczenia oraz oceny rokowania u chorego.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 pacjent\u00f3w z zatorowo\u015bci\u0105 p\u0142ucn\u0105 i zr\u00f3\u017cnicowany przebieg kliniczny powoduj\u0105, \u017ce decyzje terapeutyczne winny by\u0107 podejmowane w ramach konsylium eksperckiego. Zasadne wydaje si\u0119 podej\u015bcie, aby scentralizowa\u0107 opiek\u0119 nad pacjentami z w ramach centr\u00f3w, w kt\u00f3rych funkcjonuj\u0105 wielodyscyplinarne zespo\u0142y szybkiego reagowania w zatorowo\u015bci p\u0142ucnej PERT, wyspecjalizowane w szybkiej ocenie i dysponuj\u0105ce pe\u0142nym spektrum mo\u017cliwo\u015bci terapii ZP- farmakologicznym, endowaskularnym oraz chirurgicznym.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy zatorowo\u015bci p\u0142ucnej<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Objawy zatorowo\u015bci p\u0142ucnej zwykle pojawiaj\u0105 si\u0119 nagle i s\u0105 niespecyficzne. Do najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych symptom\u00f3w nale\u017c\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nag\u0142a duszno\u015b\u0107\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l w klatce piersiowej, zwykle k\u0142uj\u0105cy, nasilaj\u0105cy si\u0119 przy oddychaniu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przyspieszona akcja serca i oddech<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">omdlenie<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kaszel (mo\u017cliwe krwioplucie)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie niepokoju, l\u0119ku<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W niekt\u00f3rych przypadkach <\/span><b>zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna mo\u017ce przebiega\u0107 bezobjawowo<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, zw\u0142aszcza je\u015bli zatorowo\u015b\u0107 dotyczy pojedynczych ma\u0142ych t\u0119tnic segmentalnych lub subsegmentalnych.<\/span><\/p>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Do najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych czynnik\u00f3w ryzyka zatorowo\u015bci p\u0142ucnej nale\u017c\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">d\u0142ugotrwa\u0142e unieruchomienie ko\u0144czyny (&gt; 3 dni)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyta operacja w ci\u0105gu ostatnich 3 miesi\u0119cy<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">nowotw\u00f3r z\u0142o\u015bliwy (aktywny lub w trakcie leczenia)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">oty\u0142o\u015b\u0107 (warto\u015bci BMI &gt; 30)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ci\u0105\u017ca i po\u0142\u00f3g (w czasie ci\u0105\u017cy ryzyko jest 4-6 razy wy\u017csze; w po\u0142ogu nawet o 15-35 razy wy\u017csze)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stosowanie doustnych \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych lub hormonalnej terapii zast\u0119pczej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyta wcze\u015bniej zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich lub zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">wiek powy\u017cej 60 lat<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">d\u0142ugotrwa\u0142a podr\u00f3\u017c (&gt; 6 godzin)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">trombofilie (nadkrzepliwo\u015bci) wrodzone i nabyte<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">odwodnienie<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">niewydolno\u015b\u0107 serca powi\u0105zana z zastojem \u017cylnym<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">sepsa i ci\u0119\u017ckie infekcje<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka zatorowo\u015bci p\u0142ucnej<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rozpoznanie zatorowo\u015bci p\u0142ucnej ustala si\u0119 na podstawie bada\u0144 obrazowych, a z\u0142otym standardem jest <\/span><b>angiografia tomografii komputerowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, kt\u00f3ra umo\u017cliwia zobrazowanie umiejscowienia skrzeplin w obr\u0119bie t\u0119tnic p\u0142ucnych oraz przeci\u0105\u017cenia prawej komory. Diagnostyka obejmuje r\u00f3wnie\u017c inne badania:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><b>badanie krwi<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, w kt\u00f3rej sprawdza si\u0119 st\u0119\u017cenie D-dimer\u00f3w, troponiny sercowej, peptyd\u00f3w natriuretycznych, mleczan\u00f3w, morfologi\u0119 krwi obwodowej, gazometri\u0119 krwi t\u0119tniczej\/w\u0142o\u015bniczkowej<\/span><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>EKG<\/b><\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badanie echokardiograficzne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 pozwala ona stwierdzi\u0107 cechy przeci\u0105\u017cenia prawej komory serca oraz obecno\u015b\u0107 skrzeplin w jamach serca<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>USG Doppler \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich ko\u0144czyn<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> dolnych z testem uciskowym\u2013 zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich ko\u0144czyn dolnych jest jedn\u0105 z najcz\u0119stszych przyczyn zatorowo\u015bci p\u0142ucnej<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">w wyj\u0105tkowych przypadkach <\/span><b>scyntygrafia perfuzyjna p\u0142uc<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 badanie to polega na podaniu promieniotw\u00f3rczego izotopu, kt\u00f3ry gromadz\u0105c si\u0119 w p\u0142ucach, pozwala oceni\u0107, czy tkanka p\u0142ucna jest r\u00f3wnomiernie ukrwiona, czy te\u017c obecne s\u0105 przemawiaj\u0105ce za obecno\u015bci\u0105 zator\u00f3w obszary s\u0142abego ukrwienia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W zale\u017cno\u015bci od objaw\u00f3w klinicznych oraz wynik\u00f3w bada\u0144 dodatkowych zatorowo\u015b\u0107 okre\u015bla si\u0119 jako zatorowo\u015b\u0107 wysokiego, po\u015bredniego i niskiego ryzyka i na tej podstawie lekarz podejmuje decyzj\u0119 o sposobie leczenia.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie w ostrej fazie zatorowo\u015bci p\u0142ucnej<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W leczeniu zatorowo\u015bci wykorzystywane sa\u0328:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki przeciwzakrzepowe<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">: heparyna drobnocz\u0105steczkowa, rzadziej heparyna niefrakcjonowana, bezpo\u015brednie doustne antykoagulanty (rywaroksaban, apiksaban, dabigatran), w niekt\u00f3rych sytuacjach klinicznych antagoni\u015bci witaminy K\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leki trombolityczne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (takie jak aletplaza stosowana u pacjent\u00f3w z zatorowo\u015bci\u0105 p\u0142ucn\u0105 wysokiego ryzyka)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>techniki zabiegowe przezsko\u0301rne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (takie jak trombektomia aspiracyjna, miejscowa tromboliza, trombektomia farmakomechaniczna),\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>leczenie chirurgiczne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (embolektomia p\u0142ucna)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W najci\u0119\u017cszych postaciach choroby, w rozwini\u0119tym wstrz\u0105sie obturacyjnym niejednokrotnie konieczne jest <\/span><b>zastosowanie mechanicznego wspomagania kra\u0328z\u0307enia poprzez zastosowanie pozaustrojowej oksygenacji membranowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (ECMO) lub wysokospecjalistycznych przezsk\u00f3rnych <\/span><b>urz\u0105dze\u0144 wspomagaj\u0105cych funkcj\u0119 prawej komory<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (Impella RP, Proteck Duo).\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wybo\u0301r optymalnej formy terapii winien by\u0107 zindywidualizowany wzgl\u0119dem kompleksowej oceny klinicznej pacjenta wraz z ocen\u0105 ryzyka wczesnego zgonu, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych, istniej\u0105cych przeciwwskaza\u0144 do lek\u00f3w trombolitycznych i przeciwkrzepliwych, a takz\u0307e ryzyka dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem powik\u0142an\u0301 krwotocznych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych za najpowa\u017cniejszymi s\u0105 krwawienia do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie d\u0142ugoterminowe<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rutynowo doustne leczenie przeciwkrzepliwe (<\/span><b>bezpo\u015brednie doustne antykoagulanty<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> lub w wybranych sytuacjach klinicznych <\/span><b>antagoni\u015bci witaminy K<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">) kontynuowane jest przez co najmniej 3-6 miesi\u0119cy od wypisu ze szpitala. Zale\u017cnie od sytuacji klinicznej, czynnik\u00f3w ryzyka nawrotu zatorowo\u015bci oraz obecno\u015bci trombofilii leczenie przeciwkrzepliwe jest kontynuowane przed d\u0142u\u017cszy okres, niejednokrotnie przewlekle (<\/span><b>tzw. profilaktyka wt\u00f3rna)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, o czym decyduje lekarz prowadz\u0105cy w porozumieniu z pacjentem.<\/span><\/p>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna jest powa\u017cnym, cz\u0119sto gwa\u0142townie rozwijaj\u0105cym si\u0119 schorzeniem, najcz\u0119\u015bciej b\u0119d\u0105cym konsekwencj\u0105 zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich. Wczesne rozpoznanie i leczenie w ramach wielodyscyplinarnych zespo\u0142\u00f3w szybkiego reagowania w zatorowo\u015bci p\u0142ucnej PERT, dysponuj\u0105cych pe\u0142nym spektrum mo\u017cliwo\u015bci terapii wp\u0142ywaj\u0105 na rokowanie i prze\u017cycie pacjent\u00f3w, szczeg\u00f3lnie z najci\u0119\u017cszymi postaciami zatorowo\u015bci p\u0142ucnej.<\/span><\/p>\n<p><b>Kontakt do zespo\u0142u PERT-POZ dzia\u0142aj\u0105cego w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Poznaniu w trybie dy\u017curu 24-godzinnego: 608\u00a0574\u00a0375\/ 507\u00a0839\u00a0824.<\/b><\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"group border border-neutral-100 rounded-8 \" data-class=\"{ 'is-active': $accordion_item1981197346 }\" data-init=\"$accordion_item1981197346 = false\">\n\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"bg-primary-50 text-neutral-0 w-full hover:cursor-pointer flex items-center gap-x-20 rounded-8 p-16 lg:p-32\" data-on:click=\"$accordion_item1981197346 = !$accordion_item1981197346\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"tab text-left\">P\u0142yn w worku osierdziowym<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"ml-auto flex items-center gap-20\">\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"!$accordion_item1981197346\">Poka\u017c opis<\/span>\n\t<span class=\"hidden md:inline tab\" data-show=\"$accordion_item1981197346\">Zwi\u0144 opis<\/span>\n\t<span class=\"grid place-content-center size-40 rounded-full border border-secondary-50 text-secondary-50 group-[.is-active]:rotate-180 transition-all duration-300 ease-in-out\"><svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"18\" height=\"11\" viewbox=\"0 0 18 11\" fill=\"none\">\n\t<path d=\"M2 1.5L9 8.5L16 1.5\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"3\"\/>\n<\/svg>\n<\/span>\n<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"space-y-24 [&#038;_a:not(.contact-pill)]:text-secondary-50 px-16 lg:px-32 group-[.is-active]:pb-32 group-[.is-active]:pt-32 transition-all duration-300 ease-in-out text-primary-50\" data-show=\"$accordion_item1981197346\">\n\t\t\t\t\t\t\t\n    <p><b>Co to jest?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u0142yn w worku osierdziowym to nagromadzenie nadmiernej ilo\u015bci p\u0142ynu w przestrzeni mi\u0119dzy blaszkami osierdzia. Najcz\u0119\u015bciej wsp\u00f3\u0142istnieje z zapaleniem osierdzia i nale\u017cy do tzw. zespo\u0142\u00f3w osierdziowych. Niewielka ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu jest zjawiskiem naturalnym, ale zbyt du\u017ca jego ilo\u015b\u0107 mo\u017ce uciska\u0107 serce i ogranicza\u0107 jego prawid\u0142ow\u0105 prac\u0119. W skrajnych przypadkach mo\u017ce prowadzi\u0107 do <\/span><b>tamponady serca<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, czyli stanu zagro\u017cenia \u017cycia.<\/span><\/p>\n<p><b>Objawy<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Objawy zale\u017c\u0105 od ilo\u015bci p\u0142ynu i szybko\u015bci jego narastania. Mog\u0105 obejmowa\u0107:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">duszno\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie przy wi\u0119kszym wysi\u0142ku lub podczas le\u017cenia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uczucie ucisku lub ci\u0119\u017caru w klatce piersiowej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">b\u00f3l w klatce piersiowej (zwykle \u0142agodniejszy ni\u017c przy zapaleniu osierdzia),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">ko\u0142atanie serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">os\u0142abienie, szybkie m\u0119czenie si\u0119,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">suchy kaszel,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">obrz\u0119ki ko\u0144czyn dolnych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przy nag\u0142ym du\u017cym wysi\u0119ku: spadek ci\u015bnienia, zawroty g\u0142owy, blado\u015b\u0107, zas\u0142abni\u0119cie \u2013 objawy zagra\u017caj\u0105cej tamponady.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Przyczyny<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nadmierna ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu w worku osierdziowym mo\u017ce powstawa\u0107 w wyniku:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>infekcji wirusowych<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (najcz\u0119\u015bciej),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zaka\u017ce\u0144 bakteryjnych lub gru\u017aliczych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">chor\u00f3b autoimmunologicznych (np. tocze\u0144, RZS),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">zaburze\u0144 metabolicznych: choroby tarczycy, niewydolno\u015bci nerek (mocznica),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">chor\u00f3b nowotworowych i przerzut\u00f3w,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">powik\u0142ania po zawale serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">uraz\u00f3w klatki piersiowej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">powik\u0142a\u0144 po zabiegach kardiochirurgicznych, zabieg\u00f3w przeznaczyniowych na sercu jak np.: implantacja urz\u0105dze\u0144 wszczepialnych (stymulatory, kardiowertery-defibrylatory)<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">skutk\u00f3w niekt\u00f3rych lek\u00f3w lub radioterapii.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Czynniki ryzyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ryzyko zwi\u0119kszaj\u0105:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przebyte zapalenia osierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby autoimmunologiczne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby tarczycy<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">choroby nowotworowe,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">niedawne infekcje,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stany obni\u017conej odporno\u015bci,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">urazy w obr\u0119bie klatki piersiowej.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Diagnostyka<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najwa\u017cniejsze badania:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Echokardiografia (USG serca)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 podstawowe badanie, ocenia ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu i wp\u0142yw na prac\u0119 serca,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>EKG<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 mo\u017ce wykaza\u0107 zmiany zwi\u0105zane z uciskiem na serce,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>RTG klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 powi\u0119kszona sylwetka serca przy du\u017cych wysi\u0119kach,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>MRI lub TK klatki piersiowej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 dok\u0142adniejsza ocena osierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Badania laboratoryjne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 CRP, OB, troponiny, funkcja nerek, badania immunologiczne,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Perikardiocenteza<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 pobranie p\u0142ynu osierdziowego do analizy, je\u015bli przyczyna jest niejasna.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Leczenie zale\u017cy od przyczyny i ilo\u015bci p\u0142ynu.<\/span><\/p>\n<p><b>Leczenie zachowawcze<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leki przeciwzapalne (NLPZ),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kolchicyna (zw\u0142aszcza je\u015bli wysi\u0119k jest zwi\u0105zany z zapaleniem osierdzia),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">sterydy \u2013 w chorobach autoimmunologicznych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">antybiotyki przy infekcji bakteryjnej,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">leczenie przyczyny (np. dializy przy mocznicy).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Leczenie zabiegowe<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Konieczne przy du\u017cej ilo\u015bci p\u0142ynu lub objawach zagra\u017caj\u0105cej tamponady serca:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Perikardiocenteza<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 nak\u0142ucie i odprowadzenie p\u0142ynu ig\u0142\u0105 pod kontrol\u0105 USG,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Drena\u017c osierdzia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 pozostawienie drenu przy du\u017cych wysi\u0119kach,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Chirurgiczne \u201eokienko osierdziowe\u201d<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 w przypadku wysi\u0119k\u00f3w nawracaj\u0105cych.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Profilaktyka<\/b><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">szybkie leczenie infekcji wirusowych i bakteryjnych,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">regularne kontrole u specjalist\u00f3w przy chorobach przewlek\u0142ych (np. nerek, autoimmunologicznych, onkologicznych),<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">monitorowanie objaw\u00f3w po przebytych zabiegach na sercu,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">unikanie intensywnego wysi\u0142ku podczas stanu zapalnego osierdzia,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">stosowanie lek\u00f3w zgodnie z zaleceniami, aby zapobiega\u0107 nawrotom.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u0142yn w worku osierdziowym to nagromadzenie p\u0142ynu wok\u00f3\u0142 serca, kt\u00f3re mo\u017ce utrudnia\u0107 jego prac\u0119. Najcz\u0119\u015bciej jest zwi\u0105zany ze stanem zapalnym lub chorobami og\u00f3lnoustrojowymi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w mo\u017cna leczy\u0107 farmakologicznie, ale w niekt\u00f3rych sytuacjach konieczne jest odprowadzenie p\u0142ynu. Wczesna diagnoza i kontrola objaw\u00f3w s\u0105 kluczowe dla bezpiecze\u0144stwa pacjenta.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n\n\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czym jest Krajowa Sie\u0107 Kardiologiczna? Krajowa Sie\u0107 Kardiologiczna (KSK) jest skoordynowanym, kompleksowym modelem opieki nad pacjentami z chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Dzi\u0119ki niej pacjenci maj\u0105 zapewnion\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 opieki kardiologicznej, obejmuj\u0105cej proces diagnostyki kardiologicznej lub leczenia kardiologicznego, a tak\u017ce w przypadku wyst\u0105pienia takiej potrzeby rehabilitacji kardiologicznej, obserwacji po leczeniu lub opieki d\u0142ugoterminowej oraz dalsze leczenie w ramach [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1125,"menu_order":45,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-1445","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Sie\u0107 kardiologiczna - Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uk_UA\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sie\u0107 kardiologiczna - Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czym jest Krajowa Sie\u0107 Kardiologiczna? Krajowa Sie\u0107 Kardiologiczna (KSK) jest skoordynowanym, kompleksowym modelem opieki nad pacjentami z chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Dzi\u0119ki niej pacjenci maj\u0105 zapewnion\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 opieki kardiologicznej, obejmuj\u0105cej proces diagnostyki kardiologicznej lub leczenia kardiologicznego, a tak\u017ce w przypadku wyst\u0105pienia takiej potrzeby rehabilitacji kardiologicznej, obserwacji po leczeniu lub opieki d\u0142ugoterminowej oraz dalsze leczenie w ramach [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-20T12:11:32+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u041f\u0440\u0438\u0431\u043b. \u0447\u0430\u0441 \u0447\u0438\u0442\u0430\u043d\u043d\u044f\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 \u0445\u0432\u0438\u043b\u0438\u043d\u0438\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/ua\\\/opieka-koordynowana\\\/siec-kardiologiczna\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/ua\\\/opieka-koordynowana\\\/siec-kardiologiczna\\\/\",\"name\":\"Sie\u0107 kardiologiczna - Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-12-01T11:32:48+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-20T12:11:32+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/ua\\\/opieka-koordynowana\\\/siec-kardiologiczna\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uk\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/ua\\\/opieka-koordynowana\\\/siec-kardiologiczna\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/ua\\\/opieka-koordynowana\\\/siec-kardiologiczna\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Opieka Koordynowana\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/ua\\\/opieka-koordynowana\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Sie\u0107 kardiologiczna\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/\",\"name\":\"Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.usk.poznan.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uk\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sie\u0107 kardiologiczna - Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/","og_locale":"uk_UA","og_type":"article","og_title":"Sie\u0107 kardiologiczna - Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu","og_description":"Czym jest Krajowa Sie\u0107 Kardiologiczna? Krajowa Sie\u0107 Kardiologiczna (KSK) jest skoordynowanym, kompleksowym modelem opieki nad pacjentami z chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Dzi\u0119ki niej pacjenci maj\u0105 zapewnion\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 opieki kardiologicznej, obejmuj\u0105cej proces diagnostyki kardiologicznej lub leczenia kardiologicznego, a tak\u017ce w przypadku wyst\u0105pienia takiej potrzeby rehabilitacji kardiologicznej, obserwacji po leczeniu lub opieki d\u0142ugoterminowej oraz dalsze leczenie w ramach [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/","og_site_name":"Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu","article_modified_time":"2026-04-20T12:11:32+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u041f\u0440\u0438\u0431\u043b. \u0447\u0430\u0441 \u0447\u0438\u0442\u0430\u043d\u043d\u044f":"2 \u0445\u0432\u0438\u043b\u0438\u043d\u0438"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/","url":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/","name":"Sie\u0107 kardiologiczna - Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/#website"},"datePublished":"2025-12-01T11:32:48+00:00","dateModified":"2026-04-20T12:11:32+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/#breadcrumb"},"inLanguage":"uk","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/siec-kardiologiczna\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Opieka Koordynowana","item":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/opieka-koordynowana\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Sie\u0107 kardiologiczna"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/#website","url":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/","name":"Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uk"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1445"}],"version-history":[{"count":37,"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5952,"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1445\/revisions\/5952"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.usk.poznan.pl\/ua\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}